: Balıkların Viral Hastalıkları
: Doc
: Aşkın TOKA

VİRAL HASTALIKLAR
VİRAL İNFEKSİYONLAR VE TANILAMASINDA GENEL PRENSİPLER
Kültür balıklarında, viral ajanlar tarafından oluşturulan infeksiyonlar zamanında koruma ve kontrol önlemlerinin alınamaması, teşhisin erken konulamaması gibi nedenlerle infeksiyonun etrafa kolayca bulaşmasına, yayılmasına ve fazla oranda ölümlerin meydana gelmesi sonu büyük ekonomik kayıpların ortaya çıkmasına ve bazen de işletmenin kapanmasına yol açabilmektedir. Viral infeksiyonlarda antibiyotiklerin etkili olamaması da koruma-kontrol ve sağaltımda büyük noksanlıklar yaratmaktadır. Viral infeksiyonlarda antibiyotikler, genelde, sekonder bakteriyel infeksiyonları önlemede kullanılmaktadır.
Balıklarda oluşan viral hastalıkların bir kısmı perakut-akut ve bazıları da subakut kronik bir seyir izlemektedir. Perakut veya akut karakter taşıyanlarda, klinik belirtiler tam oluşamadan balıklar ölmektedirler. Bu nedenle de klinik ve otopsi bulguların tam gözlemlemek olası değildir. Bu durum da infeksiyonun teşhisini ve gerekli koruma önlemlerinin zamanında alınmasına büyük ölçüde engel oluşturmaktadır. Buna karşın, subakut ve kronik infeksiyonlar, teşhis yönünden daha yararlı olmaktadır. Bunların dışında gizli, asemptomatik veya subklinikal seyreden infekrsiyonlar da bulunmaktadır. Bu tür infeksiyonları belirlemek oldukça zordur.

Viruslar bütün canlılarda, çeşitli derecede bozukluklar oluşturan infeksiyöz ajanlardır. Tam bir hücre karakteri taşımazlar. Bu nedenle, viruslar, hücrelere bağımlı birer intrasellüler para*zittirler. Çünkü kendilerine ait genetik materyaller (DNA veya RNA'lardan biri) çok küçük olduklarından bakterilere oranla çok daha az genetik enformasyonlara sahiptirler. Kendilerinin üremeleri için gerekli olan birçok makromolekülleri (protein, enzim, vs) replikasyon ve ekspresyon mekanizmalarını girdikleri hücrelerden sağlarlar ve kullanırlar. Bu nedenle virüsler, cansız (sıvı veya katı) besi yerlerinde üreyemezler, buna karşın canlı sistemlerden (hücre kültürü, embriyolu yumurta, deneme hayvanları) çoğalabilirler.

Viruslar, bakterilerden, çok daha küçük olduklarından, ışık mikroskopları yardımı ile görüntülenemezler (çiçek virusları hariç). Ancak viruslar. hücrelerde ürerlerken oluşturdukları intranukleer veya intrasitoplasmik inklusiyon cisimcikleri ışık mikroskobu ile görülebilirler. Virüslerin görüntülenmesi için elektron mikroskoplardan yararlanılır. Virüslerin ölçümleri, nanometre (nm) ile ifade edilir (1000 nm=1 um) ve boyutları da genellikle, 20 nm den 300-350 nm. ye kadar değişmektedir

: