Konu: BAZI MADDELERİN ZARALI ETKİLERİ VE UYGULANABİLECEK İLK YARDIM

BAZI MADDELERİN ZARALI ETKİLERİ VE UYGULANABİLECEK İLK YARDIM

Zararlı Madde

Etkisi / Belirtisi
İlkyardım


Amonyak
Cilt ve boğazda tahriş ve yanma hissi. Yutulduğunda ve solunduğunda toksik etki
Gözler ve cilt bol suyla yıkanmalı, bulaşmış giysiler çıkarılmalıdır. Amonyak teneffüs edildikten sonra oksijen solunmalıdır.



Arsenik
Kılcal damar felci, dolaşım bozukluğu

Hemen doktora başvurlumalı ve mide yıkanmalıdır.




Arsenik Hidrür
Methemoglobin oluşumu, nefes alamama, kendini iyi hissetmeme, bulaşmış organlarda yanma hissi, birkaç saat gizli etki süresi
( latent süresi )

Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalı. Arsenik hidrür solunumla alınmışsa hemen temiz hava veya oksijen teneffüs edilmelidir.


Baryum Bileşikleri
( BaSO4 dışında ) Sadece iyonlaşmış bileşikler etki gösterir. Adelelerde felç, ishal ( kolerin )

Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalıdır.



Benzen
Boğazda çok az gıcıklanma, Narkotik etki, kansere yol açabilir. Baş ağrısı, baş dönmesi, kusma gibi durumlarla karşılaşılabilir.

Gözler bol suyla yıkanmalı. Benzen buharı solunmuşsa, temiz havaya çıkılmalı. Yutulmuşsa aktif karbon alınmalıdır.




Klor
Şiddetli tahriş edici gazdır. Cilt ve solunum yoluna etkir. Öksürme ve boğulma olabilir. Gizli bir süre sonra akciğer ödemi ortaya çıkabilir. Bu durumda doktor kontrolü gereklidir.


Maske takmalı, gözler bol su ile, cilt su ve sabun ile yıkanmalıdır. Klor gazı solunmuşsa temiz havaya çıkılmalıdır.



Brom
Cilt ve solunum yolunu tahriş eder. Yanma, mesanede iltihap, öksürme, sık ve kısa soluma, boğulma olabilir. Gizli bir süre sonunda akciğer ödemi olabilir.

Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalı ( Ayrıca cilt % 3 lük tiyosülfat çözeltisi ve sodyum bikarbonat çözeltisi ile yıkanmalı.)


Nitriller
Damar kaslarında doğrudan genişlemeye yol açar.

Nitrit bileşikleri yutulmuşsa su içilmeli ve kusmaya çalışılmalıdır.



Nitroz Gazları
Yakıcı gaz, öksürme, nefes alma güçlüğü, birkaç saat sonra akciğer ödemi mümkün ( boğulma durumu )

Suni teneffüs. İstirahat edilmeli, ısı kaybı önlenmeli. Doktor kontrolünde tedavi.




Okzalik Asit
Dokudaki kalsiyum, kalsiyumokzalat halinde tutulduğundan kalsiyum eksikliği olur. Kuvvetli tahriş edicidir,ciltten absorplanması mümkündür. Mide ağrısı ve bulantısı,şok durumu görülür.

Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalı, bulaşmış elbiseler çıkarılmalıdır. Temiz havaya çıkılmalıdır. Yutulduğunda bol miktarda su ve kalsiyum glikonat çözeltisi içilir.
Fosgen
Yakıcı ve tahriş edici gazdır. Öksürme, nefes darlığı, göğüste basınç hissi, birkaç saat sonra akciğer ödemi mümkündür ( boğulma tehlikesi ) Kanser olma riski vardır.

Suni teneffüs yaptırılmalı. Temiz havaya çıkılmalı. İstirahat edilmeli, ısı kaybı önlenmelidir. Doktor kontrolünde bulunulmalıdır




Hidrojen Sülfür
Enzimlerin bloke edilmesi, lokal tahrişler sözkonusudur. Merkezi sinir sisteminde HCN ile benzer semptomlar gösterir. Yüksek derişimdeki H2S, burnun koku alma duyusunu felce uğratır. Akciğer ödemi mümkündür.




Suni teneffüs yaptırılmalı.
Cilt ve gözlere bulaşmışsa bol suyla yıkanmalı. Mutlaka göz doktoruna başvurulmalıdır. Temiz havaya çıkılmalı, doktor kontrolünde bulunulmalıdır.




Asitler ( Genel )
Derişime göre tahriş veya tahribat. Yutulursa yemek borusu ve midenin delinme tehlikesi
Gözler açık şekilde 10-15 dakika suyla yıkanır. Sonra derhal göz doktoruna başvurulur. Cilt suyla iyie yıkanmalı. İçilmişse bol su içilmeli, kusmaya uğraşılmamalıdır.


Nitrik Asit
Asitler için alınan önlemlere başvurulur. Nitroz gazları oluşabilir. Eğer bunlar oluşursa nitroz gazları önlemleri geçerlidir.




Gümüş Nitrat

Özellikle gözler ve solunum yollarını tahriş eder. Deriyi siyah renge boyar. Solunum yollarında yanma görülür. İshale neden olur.
Gözler bol suyla ve sodyumklorür çözeltisiyle yıkanmalı, cilt bol suyla yıkanmalı, temiz hava veya oksijen solunmalı. Yutulduğunda su ve tuzlu su ( NaCl ) içilmelidir.




HCl ( Buharı )
Kuvvetli tahriş edici gazdır. Cilt ve boğazda tahriş, solunduktan belirli bir süre sonra nefes darlığı gözlenir. Akciğer ödemi mümkündür.

HCl buharı solunmuşsa temiz havaya çıkılmalı, gözler ve eller bol suyla yıkanmalı, bulaşmış elbiseler çıkarılmalıdır.

HCl ( Asit )
Genel asitler kısmında uygulanan önlemler geçerlidir.








HCN


Hücre solunumu bloke edilir. Boğazda kaşıntı, baş dönmesi, nefes darlığı gözlenir. Yüzün kızarması, dışarı verilen nefeste acı badem kokusu gibi durumlar gözlenir. Kramplar, kendinden geçme, nefes alamama ve kalbin durması mümkündür. Ciltten hızla vücuda alınabilir.
Maske takılmalı. Gözler ve cilt bol suyla yıkanmalı, bulaşmış elbiseler hemen çıkarılmalıdır. Solunumla alınmışsa hemen temiz havaya çıkılmalıdır. Yutulmuşsa su içilmeli, kusmaya çalışılmalı ve aktif kömür yutulmalıdır. Şuur kaybı olmuşsa 4 m L 4-Dimetilaminofenol ( 4-DMAP )maddesi uyluk bölgesinin orta kısmına enjekte edilmeli ve hemen doktora başvurulmalıdır










HF






Çok toksik ve tahriş edicidir. Ağır ve derin tahrişe neden olur. Birkaç saat sonra şiddetli ağrı duyulur. Belirli bir sürenin sonunda akciğer ödemi oluşabilir.
Hemen müdahale gerektirir. Gözler ve cilt bol suyla yıkanmalı, bulaşmış giysiler çıkarılmalıdır. (% 1’lik kalsiyum glikonat çözeltisiyle banyo yapılmalıdır. ) HF bulaşmış bölgeye kalsiyum glikonat jel sürülmelidir. HF solunmuşsa temiz havaya çıkılmalı, tam istirahat edilmeli, ısı kaybı önlenmelidir. Yutulmuşsa kusmak için çalışılmamalıdır. Kalsiyum glikonat çözeltisi içilmelidir. Hemen ( yatmış halde ) hastaneye sevkedilmelidir.




Kromat
Cilt ve boğazda tahriş, çıban veya ülser oluşumuna neden olur. ( Cr IV ile protein kaybı olur.) Bazı kromatlar kansere neden olur.

Gözler bol suyla yıkanmalı, cilt su ve sabun ile yıkanmalıdır. Yutulmuşsa kusularak çıkarılmalıdır. EDTA kremi kullanılmalıdır



Halojenli Hidrokarbonlar
Kloroform, Trikloretilen vb.
Çabuk etkileri : Euphorie, şaşkınlık, narkoz etkisi, nefes alma felci, karaciğer, böbrekler ve beyinde hasar ihtimali vardır. Kaser olma tehliekesi mümkündür.
Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalı, bulaşmış giysiler hemen çıkarılmalıdır. Solunmuşsa temiz hava veya oksijen teneffüs edilmelidir. Yutulmuşsa kusmak için uğraşılmalı, aktif kömür yutulmalıdır.



İyot
Az toksiktir, boğazı tahriş edicidir. Aksırma , nezle ve gastrointestinal semptomlar ve gözlerde iltihaplanma görülebilir.

Cilt, su ve sabunla yıkanmalı, gözler bol suyla yıkanmalıdır. Solunmuşsa temiz havaya çıkılmalı, yutulmuşsa süt içilmelidir.



Karbonmonoksit ( CO ) Kan ile oksijen taşınmasını engeller. Baş ağrısı, baş dönmesi, kusma kulaklarda uğultu, gözlerde kırpışma gözenir. Yüksek derişimdeki CO öldürücüdür. Hemen müdahale edilmelidir. CO teneffüs edilmişse hemen temiz havaya çıkılmalı veya hemen oksijen çadırına alınmalıdır. Hastanın ısı kaybı önlenmelidir




Bazlar ( Genel )
Derişime bağlı olarak yanma veya tahrişe neden olur. Kızarıklık oluşumu, ciltte bozulmalar gözlenir. Özellikle bözler için çok tehlikelidir. Yutulmuşsa mide delinebilir.

10-15 dakika süreyle gözler açık durumda yıkanmalıdır.daha sonra derhal doktora gidilmelidir. Cilt ol suyla yıkanır. Yutulmuşsa bol su içilmelidir.





Metanol
Narkoz etkisi ve kör olma tehlikesi vardır. Baş dönmesi, halsizlik, görme bozuklukları, kusma, kramplar ve şuur kaybı gözlenir. Gizli etki süresine dikkat edilmelidir. Ciltten absorplanma mümkündür.
Cilt ve gözler bol suyla yıkanmalı, solunum ile alınmışsa temiz hava veya oksijen teneffüs edilmeli, hastanın ısı kaybı önlenmelidir.eğer metanol yutulmuşsa, arkasından 40 mL alkollü içki ve aktif karbon içilmelidir.




Toluen
Gözleri ve solunum yollarını tahriş eder. Narkoz etkisi gösterir. Baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk, şuur kaybı, nefes yolları felcine yol açar.

Cilt ve gözler bol suyla yıkanır, temiz havaya çıkılır ya da oksijen teneffüs edilir.


Talyum
Zehirleme etkisi gizli ve sinsi bir şekilde olur. Kusma , sancılanma, duyu kaybı, saç dökülmesi görülür.

Yutulduğunda mide yıkanmalı ve aktif karbon alınmalıdır.



KAYNAK : Kimya Laboratuvarlarında Güvenli Çalışma ( Laboratuvar Güvenliği )

Prof. Dr. Muammer Canel ( Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü )

Laboratuarda Güvenlik
Bir kimyacının laboratuarda çalışırken yapması gereken en önemli işlerden birincisi, yapacağı deneyi ve deneyde kullanacağı maddeleri tanımak, bunların sağlık üzerinde kısa ve uzun vadede yapabileceği etkileri öğrenmek, daha sonra beklenmedik bir olay sonucu deneyin yapılışı veya maddelerin taşınması sırasında çıkabilecek kazalara karşı tedbirleri almaktır.Bundan sonra deney düzeneğini dikkatlice kurup aynı titizliği deneyin yürüyüşü esnasında da göstermelidir.Deneyin sonunda yapılması gereken diğer bir işlem de reaksiyon ürününün ve artık maddelerin güvenli bir şekilde yok edilmesidir.Bu içinde yaşadığımız çevreyi koruma, kirliliği önlemede en önemli adımlardan birisidir ve dikkatle yapılmalıdır.
Deneylere başlamadan önce laboratuara uygun kıyafetle gelinmelidir.Bu kimya laboratuarı için uzun beyaz önlüktür.Ders süresince önlüğün düğmeleri kapalı olmalıdır.Bu önlük laboratuar koridorlarında diğer öğrencilerine hava atmak için giydirilmiyor.Unutmamalısınız ki, giydiğiniz bu önlükle olası bir kazaya karşı kendinizi ve elbiselerinizi korumuş olacaksınız.Ayrıca deneylerde kullanılacak olan maddelerin istenmeyen etkilerini ortadan kaldırmak amacıyla gerektiğinde koruyucu uygun kıyafetler de (gözlük, eldiven, maske gibi) kullanılmalıdır.
Kontak lens kullanan öğrenciler, laboratuara girmeden önce lenslerini çıkarıp gözlüklerini kullanmalıdırlar.Laboratuara kesinlikle lensle girmeyiniz.Bu sizin göz sağlığınız için oldukça önemli olup, etkileri ömür boyu kalıcı rahatsızlıklar doğurabilir.İleride olabilecek herhangi bir kalıcı rahatsızlığa meydan vermemek için bu kurallara uyulması sizin yararınıza olacaktır.
Laboratuarda çıkabilecek herhangi bir yangına karşı müdahale edebilmek için, kendi hayatınızı tehlikeye atmamak amacıyla, yangın söndürücülerin yerini ve kullanım şeklini öğreniniz.Laboratuarda çalışırken sadece kendi hayatınızdan değil, aynı yerde çalışan arkadaşlarınızın ve diğer çalışanların hayatlarından da sorumlu olduğunuzu unutmamalısınız.Bu nedenle herhangi bir deneye başlamadan önce, tehlikelerini iyice araştırdıktan sonra gerekli bütün tedbirleri alıp dikkatlice deneylerinize başlayınız.
1.2. Laboratuarda Meydana Gelebilecek Kazalar ve Bunlara Müdahale
Yukarıda verilen bilgiler dikkatle uygulandığında, laboratuarda meydana gelebilecek
kazalar en aza indirilmiş olacaktır.Fakat elde olmayan sebeplerden dolayı herhangi bir kaza meydana gelecek olursa, zararları en aza indirmek için kendi hayatınızı tehlikeye atmamak kaydıyla müdahale etmelisiniz.Olası kazalar ve bunlara karşı müdahale şekilleri aşağıda verilmiştir.

a) Yangınlar
Muhtemel bir yangında, yapılması gereken ilk iş, yangının kaynağının tespit edilip,
yapılabilirse kaynağın kesilmeye çalışılmasıdır.Yangın türüne uygun bir söndürücü kullanarak yangın büyümeden müdahale edilip kontrol altına alınıp söndürülmelidir.Şayet yangın kontrol edilemiyorsa kendi hayatınızı tehlikeye atmadan yangın bölgesini terk edip, yangın ihbarı vermelisiniz.Yangının nerede olduğunu ve kaynağını biliyorsanız yetkililere net bir şekilde açıklamalısınız.
b) Kesik ve yaralanmalar
Laboratuarda bol miktarda cam malzeme olduğu için, bunların kazara kırılmaları
sonucu kesik ve yaralanmalar meydana gelebilir.Bu durumda, kanama çok değil ve kesilen kısım az ise laboratuarda bulunan ilk yardım dolabına giderek oksijenli su ve tendürdiyot uygulandıktan sonra plaster veya steril sargı bezi ile sarılmalıdır.Kanamanın fazla olduğu durumda, yara ile kalp arasında yaralanan kısma en yakın yerden boğularak kanama durdurulup hemen doktora gidilmelidir.Benzer şekilde kesilen kısmın büyük olduğu durumlarda zaman kaybetmeden doktora gidilmelidir.Hiçbir şekilde yara musluk suyu ile yıkanmamalıdır.
c) Asit dökülmeleri
Laboratuarda kullanılan asitlerin birçoğu kuvvetli olduğu için vücudun herhangi bir
yeri ile temas ettiğinde hemen gerekli tedbirler alınmadığı takdirde kalıcı izler bırakabilir.Böyle bir durumla karşılaşıldığında hiç zaman geçirilmeden asit ile temas eden bölge bol su ile yıkanmalıdır.Daha sonra bu bölgeye %3-5lik NaHCO3 çözeltisi sürülmelidir.
Asidin göze sıçraması durumunda hemen bir musluğa gidip avucunuzu yanağınıza dayayıp eğilerek musluktan göze suyun gelmesini sağladıktan sonra akan su altında göz kapağı açılıp kapatılır.Gözün yıkanması sağlanır.Bu işleme bir müddet devam edildikten sonra %1’lik NaHCO3 çözeltisi ile de yıkama yapılmalı ve gecikmeden doktora gidilmelidir.
Laboratuarda çalışırken sizin bilmediğiniz bir sebeple vücudunuzun herhangi bir yerinde aniden bir yanma hissederseniz, ilk olarak bunun dikkatsiz birinin sebep olduğu asit sıçramasından olabileceğini düşünerek bu bölgeyi bol su ile yıkayınız.
Asitlerin yere veya çalışılan alanlara dökülmesi durumunda, bu bölgenin üzerine odun talaşı veya kum dökerek dökülen asidin temizlenmesi sağlandıktan sonra bu bölgeye biraz ticari sodyum karbonat serpip bol su ile yıkayınız.
Vücudun herhangi bir bölgesinin bazlarla yanması durumunda da yapılacak işlem benzer şekilde o bölgenin bol su ile yıkanması ve ardından da %1’lik borik asit (H3BO3) veya asetik asit (CH3COOH) çözeltisi sürülmelidir.
d) Zehirli gazlar
Kimyasal maddelerin birçoğu sağlık için tehdit olup, kısa ve uzun vadede kalıcı kötü
sonuçlar verebilir.Bu gibi durumlar sadece sizin değil sizden sonraki nesillerin hayatını da etkileyebilir.Bu sebeple, laboratuarda kimyasal maddelerle çalışırken çok dikkat edilmeli, mümkün olduğu kadar kimyasal maddelerin buharları teneffüs edilmemeli, çabuk buharlaşan maddelerle çalışırken çeker ocaklar kullanılmalıdır.Laboratuarda ders esnasında normalin dışında bir koku hissedildiğinde laboratuarın kapı ve pencereleri açılıp hava alması sağlanmalı, laboratuarda görevli öğretim elemanlarına bu durum bildirilmelidir.


KAYNAK:Fırat Evrenkenti Fen Fakültesi Genel Kimya Laboratuar kitapçığı

Benim başıma gelmez demeyin...
Arkadaşım birinci sınıftayken formaldehit yutmuştu.
Kusturdular ve ses telleri zarar görmüştü.
uzun süre sesi kısılmıştı.
Allah'tan daha büyük bir problem olmadan geçti...
Önce Tedbir...

bu çok faydalı bilgiler için teşekkür ederiz
bizler gibi zamanının büyük kısmını kimyasallarla geçiren meslek grubu için her an elimizin altında bulunması gereken bilgiler
ellerinize sağlık

teşekkürler..herhalde kimyasallarla ilgili bilmemiz gereken en önemli bilgiler bunlar..

çok teşekkürler bilmek lazım

tessekurler emeğe saygı

çok sağolun arkadaşlar

TeşekkürlerÇok güzel bilgiler

teşekkürler.........