Konu: Brucella

BRUCELLA
Alem: Bakteri
Şube: Proteobacteria
Sınıf: Alpha Proteobacteria
Takım: Rhizobiales
Familya: Brucellaceae

Brucella’lar Gram negatif, hareketsiz, Aerob, küçük pleomorfik basiller olup,0.5-1.5 µm uzunluğunda ve 0.5-0.7 µm genişliğindeki bakterilerdir. Uluslararası Sistematik Bakteriyoloji komitesi Brucella Taksonomisi Alt Komitesi’ne göre bu soyda birbirleri ile morfolojik ve kültürel yönden benzerlik gösteren 6 tür yer almakta ve bunlar içerisinde insanlar için patojen 4 tür bulunmaktadır. Bunlar, Brucella melitensis, Brucella abortus, Brucella suis, Brucella canis ‘dir. Diğer 2 türden Brucella ovis ve Brucella neotoma’nın insanlar için patojen olmadığı bildirilmiştir.
Brucella melitensis; 3 biyotipe sahiptir. Koyun, keçi, sığır ve insanlarda brucellosis’e neden olur.
Brucella abortus; 9 biyotipe sahiptir. Sığır, koyun, keçi, domuz ve insanlara da enzootik yavru atma hastalığı ve brucellosis’e neden olur.
Brucella suis; 4 biyotipe vardır. Domuz, koyun ve keçilerde hastalık yapar.4. biyotip Brucella rangifer Ren geyiklerinde hastalık etkenidir.
Brucella canis; köpeklerde ve insanlarda brucellosis yapar.
Brucella ovis; koçlarda epididimitis etkenidir.
Brucella neotomae; Neotomae lepida adlı çöl faresinden izole edilmiştir. İnsanlarda ve evcil hayvanlarda hastalık yaptığı gösterilmiştir.
Brucella’lar 20–40 0C’ler arasında üreyebilmekle birlikte, en uygun üreme sıcaklıkları 37 0C’dir. 63 0C’de 7-10 dakikada inaktif hale gelmektedir. Brucella’ların üremeleri için optimal pH değeri 6.6-7.4; maksimum pH 8.7, minimum pH ise 5.8 olarak bildirilmiştir. Brucella türleri genellikle aerobtur, fakat B.abortus ilk izolasyonlarında %5–10 CO2’ye gereksinim duyar. Brucella türleri, besi yerlerinde üremeleri güçlük gösterir, ancak özellikle serum, gliserin, glikoz konmuş besi yerleri ile yumurtalı besi yerleri ile yumurtalı besi yerinde ürerler. Kolonileri küçük, yuvarlak, kabarık, saydam, şebnem tanesine benzeyen kaygan ve S tipindedir. B. melitensis ve bir kısım B. abortus türlerinin kolonileri zamanla esmer kahverengi bir renk alırlar. Karbonhidratlardan asit veya gaz oluşturmamakla beraber glikozu az miktarda kullanırlar. Nitratları redükte ederler. Sütte hafif alkali reaksiyon oluştururlar. Jelâtini eritmezler ve indol oluşturmazlar, metil red ve voges-proscauer testleri negatiftir. Brucella türlerinin identifikasyonlarında; üremede CO2 ihtiyacı, H2S oluşumu, thionin ve basic fuchsin’li besi yerlerinde üreyebilme özellikleri ve monospesifik antiserumlarla aglütinasyon özelliklerinden faydalanır. Brucella spp. Fagositik hücreler içinde yaşayabilme özelliğine sahip fakültatif intrasellüler mikroorganizmalardır. Duyarlı hayvanlarda etkenin fagositlerin antimikrobiyal etkilerinden kaçma kabiliyeti, infeksiyonun patogenezinde kritik bir rol oynamaktadır.
Bütün Brucella türleri dezenfektan antibiyotiklere duyarlıdır. Karanlık yerlerde, doku, süt veya uterus akıntıları içinde uzun zaman canlı kalabilirler. Güneş görmeyen toprakta 70 gün, suda 35 gün kadar yaşayabilirler. Etkenler %0,1 süblimede birkaç dakika,% 2 formalin ve %0,1 lizol içinde 15 dakikada ölürler.
Ayrıca Brucella’ların % 3–4 oranında tuz içeren karaciğer infüzyon agarda üreyemedikleri bildirilmiştir. Ancak, yapılan deneysel çalışmalarda Brucela’ların değişik süt ürünlerinde farklı iç ve dış faktörlere bağlı olarak uzun süre canlılıklarını devam ettirdiği ve bu yönüyle rölatif dirençli bakteriler oldukları bildirilmiştir.
BRUCELLOZ
Brucelloz, insanlarda önemli halk sağlığı oluşturan ve hayvanlarda büyük ekonomik kayıplara neden olan zoonotik bir hastalık olarak tüm dünyada günceliğini korumaktadır. Hastalık ilk kez Dr. Bruce tarafından Malta adasında, bir İngiliz askerin damağından izole edilmiştir. Brucelloz; sığır, koyun, keçi ve domuz gibi hayvanlarda genital organlara yerleşerek abort, infertilite, mastisis ve orşitise neden olmaktadır. Hastalık insanlarda Malta Humması ve ondulan (dalgalı) ateş olarak bilinmektedir. Sığırlarda abortlara neden olan B. abortus insanlar içinde önemli infeksiyon kaynağını oluşturmaktadır. Birçok evcil ve yabani hayvan Brucella’ya karşı duyarlı olması ve türler arası çapraz kontaminasyonun yaygınlığı, hastalığın dünyanın hayvancılık yapılan bölgelerinde sıklıkla görülmesine neden olmaktadır. Brusellozis Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisi (OIE) tarafından dünyada en yaygın zoonozis olarak kabul edilmektedir. Kuzey Avrupa, Kuzey Amerika ülkeleri, Avustralya ve Yeni Zellanda’da yıllar süren yoğun çabalarla Brusellozis büyük ölçüde eradike edilmiştir. Buna karşın bazı Güney Avrupa ülkelerinde, özellikle Akdeniz bölgesi, Orta Doğu, Batı Asya’nın gelişmekte olan ülkelerinde, Hint Yarımadası, Afrika, Orta ve Güney Amerika’nın bir kısmında insan ve hayvanlarda yaygınlığını sürdürmektedir. Hastalık kontrol programları ile hayvanlarda hastalık oranının azaltılamadığı gelişmekte olan ülkelerde insanlarda brusellozis oldukça yaygın görülmektedir. Sütlere ısıtma işleminin (pastörizasyon vb.) uygulanmadığı, çiğ süt ve süt ürünlerini tüketme gibi beslenme alışkanlıkları ve kötü hijyenik şartlar insanlarda enfeksiyon riskini artırmaktadır. Endüstrileşmiş bazı ülkelerde hastalık, hayvanlarda kontrol altına alındığı halde, dışarıya seyahat eden veya güvenli olmayan hayvan ürünlerini tüketen bireyler ve mesleki olarak maruz kalan gruplarda (çiftçiler, veteriner hekimlerde, laboratuvar ve mezbaha çalışanlarında) tek tük vakalar halinde görülmektedir. Akdeniz ve Orta Doğu ülkelerinde insanlarda yıllık brusellozis insidensi her 100000 kişide 1–78 vaka arasında değişir. Ancak hastalığın yaygın olduğu ve hayvanlarda kontrol programları uygulanmayan bölgelerde 550’nin üzerinde vaka bildirilmiştir. Hayvanlarda kontrol tedbirlerinin zorunlu olduğu bazı Güney Avrupa ülkelerinin bir kısım topluluklarında dahi 100000 kişide 77 vaka bildirilmiştir. Dünyada 100 ülkeden yılda 500000’in üzerinde brusellozis vakası bildirilmektedir. İnsan brusellozisi birçok ülkede ihbarı mecburi bir hastalık olmasına rağmen, resmi rakamlar gerçek enfekte insan sayısını yansıtmamaktadır. Hastalığın bildirilenden 10–25 kat daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Bunun başlıca nedeni vakaların çoğunlukla doğru teşhis edilememesidir.
Taze, pastörize olmamış infekte süt ve süt ürünlerinin tüketilmesi, hastalığın endemik seyrettiği ülkelerde en çok rastlanan bulaşma yollarından biridir. Ayrıca et ve karaciğer gibi diğer hayvansal gıdaların az pişmiş veya çiğ olarak tüketilmesi bazı ülkelerde geleneksel gıda alışkanlıklarındandır ve infeksiyonun başlıca kaynağını oluşturmaktadır. Kanada’da kontamine ren geyiği(caribou) eti tüketen 9 yaşındaki bir çocukta Brucellosis saptanmıştır. B. suis Kanada ren geyiği sürülerinde enzootik olarak bulunmakta ve çiğ ren geyiği eti tüketen kuzey kutbu yerlileri risk grubunu oluşturmaktadır. Rusyada askeri birlikte görülen Brucellosis vakasında görevlilerin %13’ünde hastalık ortaya çıkmış ve kaynak olarak da koyun eti gösterilmiştir.
Türkiye’de hayvanlarda Brusellozisin prevalansını belirlemek amacıyla yapılan Tarım ve Köy işleri Bakanlığı, Araştırma Projesi ile 1998–1999 yıllarında 79 ilden tesadüfî örnekleme ile alınan toplam 34958 adet sığır kan serumu ve 30433 adet koyun kan serumu incelenmiştir. Hastalığın prevalansı sığırlarda %1.43, koyunlarda ise % 1.97 olarak tespit edilmiştir. Her köy bir sürü kabul edildiğinde sığırlarda 1313 köyde (sürü) prevalans % 11,5, koyunlarda ise 1077 köyde (sürü) prevalans % 15 olarak belirlenmiştir.
Bu çalışma bulguları daha önceki yıllarda olduğu gibi, hayvan hareketlerinin fazla olmadığı ve atık vakalarının nadir olduğu Orta ve Doğu Karadeniz sahil şeridindeki iller dışında, ülke genelinde hastalığın yaygın olduğunu göstermektedir. Sağlık Bakanlığı kayıtlarına göre yıllar itibariyle insanlarda tespit edilen vaka sayılarında belirgin bir artış görülmektedir (1970–1980: 937 vaka, 1981–1990: 17 920 vaka, 1991–1998: 56 349 vaka). Vaka sayısındaki bu artış teşhis imkânlarının daha iyileşmesi, hastalık bildirme oranının artması ve hastalıkla mücadeledeki yetersizliğe bağlı olabilir.
Türkiye’de özellikle kırsal kesimlerde çiğ sütten yapılan peynir, krema ve tereyağı, önemli infeksiyon kaynağıdır. Kasaplık hayvan etleri Brucella içerse de, olası az sayıdaki etkenin uygulanan ısı işlemi ile yıkımlanmasına bağlı olarak, Brucella infeksiyonu oluşum riskinin az olduğu bildirilmektedir. Yoğurt yapım teknolojisine göre, sütlerin pastörize edilmesi ve yoğurt mayasının sütü asitlendirmesi sebebiyle, yoğurt tüketimine bağlı bulaşma olmadığı; infekte hayvan dışkısının gübre olarak kullanılmasına bağlı olarak, sebzelerin kontamine olup bulaşmada rol oynayabileceği bildirilmiştir. B. melitensis’in oral yolla etki gösterdiği minimum infektif dozu yaklaşık 5000 mikroorganizma, B. abortus ve B. suis için ise bu değer yaklaşık 106–107 mikroorganizmadır. Mide sıvısının, Brucella etkenleri üzerinde bakterisidal etkisi vardır. Asit giderici ilaçlar (Antacids) kullanan hastalarda mide sıvısının bakterisidal etkisinin ortadan kalkmasından dolayı Brucellosis riski artmaktadır. Brucellosis’in endemik seyrettiği ülkelerde hayvancılığın geleneksel yapılmasına bağlı olarak Brucella etkenleri inhalasyonla bulaşabilmektedir. İnhalasyonla bulaşma genellikle çobanlar, hayvan bakıcıları, çiftçiler ve çiftlikte çalışanlar, kasaplar mezbaha işçileri, et işleyen fabrikalarda çalışanlar, veteriner hekimler ve yardımcıları, teknisyenler, laboratuar çalışanları için mesleki bir tehlikedir. Aerosol yolla alınan minimum infektif doz B. melitensis için 1300 mikroorganizma: B. abortus ve B. suis için ise 100 mikroorganizmadan daha azdır. Brucella etkenleri mezbaha işçilerine kasaplık hayvanların kesilmesi, derilerinin yüzülmesi, organların çıkarılması veya etin işlenmesi sırasında kazara veya deri aşınması sonucu girmektedir. Hayvanlarda yakın teması olanlarda; peynir, tereyağı ve kaymak yapanlarda ve aynı zamanda tuzsuz tereyağı ve kaymak tüketenlerde; besiciler, kasaplar ile süt toplayıcısı ve süt ürünleri imalahathanelerinde çalışanlarda Brucellosis görülme oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Yapılan çalışmalarda Brucella türlerinin değişik süt ve et ürünlerinde farklı iç ve dış faktörlere bağlı olarak uzun süre canlılıklarını devam ettirdiği ve bu yönüyle rölatif dirençli bakteriler oldukları saptanmıştır. B. melitensis’in sütte 11–15 0C’de 15 gün, kırmızıda 3 gün, B. abortis’un sütte 0 0C’de 18 ay, dondurmada 30 gün, tereyağında 142 gün kremada 4 0C’de 6 hafta cheddar’da 6 ay canlı kalabildiği bildirilmiştir. Peynir çökelek halinde bekletildiği zaman, Brucella’nın yaşam süresi daha uzundur ve bu süre 3 aya kadar çıkar. Brucella spp.’nin keçi sütünden yapılan peynirlerde 100 günden fazla canlı kaldığı, 4.4 0C’de depolanmış cheddar peynirinde 6 aydan fazla canlı kaldığı, fakat 1 yıl kadar uzun yaşayamadığı bildirilmiştir. Çiğ ette ise, uzun süre canlı kaldığı, fakat dumanlanmış (ısı işlemi görmüş) et ürünlerinde yaşayamadıkları; B. abortus’un tuzlanmış İtalyan sucuklarında 75 gün canlı kalabildiği bildirilmiştir. Genellikle etlerde yeterli ısı uygulandığından Brucella’nın insanlara bulaşması nadiren görülmektedir. Ancak, Brucella türlerinin soğutulmuş etlerde 14 gün canlı kaldıkları bildirilmiştir. Ülkemizde ve dünyada hayvansal gıdalarda Brucella varlığının saptanmasına yönelik araştırmalar yapılmıştır. Marmara ve Trakya bölgelerinden temin edilen 103 krema (kaymak), 52 tereyağı,53 dondurma ve 52 kremalı pasta olmak üzere toplam 260 örneğin kültürel ve hayvan inokulasyonu metotları ile incelenmiş, ancak hiçbirinde Brucella spp. izole edilememiştir. Ankara’da tüketime sunulan market, Pazar ve pastanelerden alınan 35 mutfaklık tereyağı,35 krema ve 35 kremşantili pasta örneklerinin Brucella ile kontamine olmadığı bildirilmiştir. Pastörize edildiği bildirilen sütlerden yapılan peynirlerde Brucella izole edilmezken, peynir üretiminden 5 gün sonra alınan örneklerde %20’nin üstünde etkenin izole edildiği, bekleme gün sayısı 12 ve yukarısı olan peynirlerde izolasyon yapılmadığı belirlenmiştir.40 adet Van otlu peyniri örneklerinden 7’sinden (%17.5) Brucella spp. izole edilmiş, bu etkenlerden 6’sı (%85.7) B. melitensis ve 1’i (%14.3) B. abortus olarak identifiye edilmiştir. B. melitensis ile infekte çiğ sütlerden yapılan otlu peynirde, etkenin 40 güne kadar canlılığını sürdürdüğü belirlenmiştir. Burdur ile semt pazarında satılan 61 inek ve 53 koyun beyaz peynir örneklerinin bakteriyolojik muayenelerinde Brucella türleri izole edilmemiştir. Çeşitli süt ürünlerinde Brucella türlerinin yaşamı ve gelişimi üzerine pH’ın etkileri araştırılmış ve B. melitensis’in farklı süt ürünlerin pH’sı ile ters orantılı olarak yaşadığı ortaya çıkmıştır. Kesilmiş sütün serumunda da B. abortus belirlenmiş ve oda ısısında (17-24 0C) bekletilen kesilmiş sütün serumunda pH’sı belirgin bir şekilde azalmış ve organizmalar 4 gün içinde ölmüştür. Kesilmiş sütün serumu 5 0C’ de muhafaza edildiğinde pH’da ki azalmanın çok az olduğu ve etkenin yaşama süresi ise 6 günden daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Brucellosis’li hayvanlarda ilaçla sağaltım uygulanmamaktadır, ancak koruyucu önlemler ve aşılamalar ile hayvan hastalıktan korunmak mümkün olmaktadır. İnsanlar için Brucellosis pek çok etkili antibiyotiğe rağmen günümüzde halen problem olmaya devam etmektedir. Brucella spp.’nin sebep olduğu infeksiyondan korunma ve kontrolünde gerekli olan tüm hususlara dikkat edilmeli ve önlemler alınmalıdır. Hayvanları Brucellosis’den korumak için aşı uygulamalarına özen gösterilmeli, sağlam sürülere hastalığın girmesini önlemek için sürüye yeni alınan hayvanların kontrolleri yapılmalı ve serolojik testlerle muayene edildikten sonra infekte oldukları saptanan hayvanlar sürüden ayrılmalıdır. Hayvanlar abort yönünden izlenmeli ve hastalıklı hayvanlara ait atık fötus, plasenta gibi materyaller ahır ve meralardan uzak yerlere götürülerek tekniğine uygun şekilde imha edilmelidir. İnfekte hayvanların buzağılarını emzirmesi önlenmelidir. Hayvan barınakları ve ekipman düzenli periyotlarla dezenfekte edilmelidir. Sütler kaynatılmadan veya pastörize edilmeden kullanılmamalıdır. Halk, pastörize olmamış süt ve süt ürünlerini tüketmemeleri konusunda eğitilmelidr. Üretici firmaların hijyene dikkat etmeleri, gıda üretimde pastörizasyona önem vermeleri ve kontrollerin devamlılığı sağlanmalıdır. Etler iyice pişirildikten sonra tüketilmelidir. Endemik bölgelerde hayvan idrarı ile kirlenmiş sebzelerle de bulaşma olabileceği göz önünde bulundurularak, sebzelerin iyice yıkanması ve pişirilmesine dikkat edilmelidir.
Sonuç
Yurdumuzda oldukça fazla miktarda üretilen süt ve süt ürünlerinin büyük çoğunluğunun hijyenik olmayan şartlarda, ilkel yöntemlerle çiğ sütten üretilmekte ve hazırlanmaktadır. Dolayısıyla bunu önüne geçilemediği ve etkin önlemler alınmadığı sürece Brucellosis ciddi bir halk hastalığı sorunu olarak güncelliğini koruyacaktır.

paylaşım için çok teşekkürler. çok güzel hazırlanmış.