ÇARKLI AŞINDIRICILAR
Çarklı aşındırıcılar, çok çeşitli yumuşak ve orta sert ürünleri ince öğütmede kullanılır. Bazı örnekleri, çikolata parçası, toz boyalar, pişirme karışımları, balık unu ve süt-şeker karışımlarıdır. Silindirik veya konik bölme ve aletler (örneğin; demir bıçaklar) den meydana gelen çarklı aşındırıcılar, bölmenin alt kısmında delikli bir plaka üzerinde dönerken öğütme esnasında sıcaklık yükselmesini azaltmak için plakadan yukarıya doğru hava püskürtmesi olabilir (Resim 4-20) . Aletlerin dönme hızları 600-4500 rpm dir (küçük birimlerin hızı daha yüksek bile olabilir). Hız doğrusal olarak ayarlanabilir. Parçacıklar üstte beslenir. Boyut küçültme parçacıklar arasında aşınma sayesinde, parçacıkların bölmenin duvarıyla aşınması ve dönen aletlerle çarpması ile meydana gelir. Bazı yapılarda, duvar deliklidir veya elekler parçacıkların son büyüklüğünü 20µm’den en fazla 100µm’ye kadar olabilecek şekilde kontrol eder. 30 µm’den büyük parçacıklar bölme duvarı ve parçacıkların arasındaki çarpışma tarafından üretilmektedir. İnce parçacıkların boyut ve miktarı onların bölmede ki ortalama serbest yollarına bağlıdır ki bu da beslenme oranının bir fonksiyonudur(Çevirici et al.1984). Daha büyük olan ortalama serbest yol, daha sık çarpışmaları meydana getirir. Çarklı aşındırıcıların kapasitelerine örnekler; 120 kg/h ( balık unu parçacık büyüklüğü 100µm ) ve 140 kg/h (şekerli süt tozu parçacık büyüklüğü 20µm ) dir. Hava akışı 1000-4500 m³/h dir. Çarklı aşındırıcılar da maksimum enerji gereksinimi 50kW’dır. Daha büyük birimlerin boyutları 2.5x1.8x1.8 m ve ağırlıkları yaklaşık olarak 2 tondur.
Aşındırıcı çarkların avantajları;
1. Jet öğütücülerle daha az enerji kullanılarak üretilen karşılaştırılabilir parçacık büyüklükleri
2. Parçacık büyüklüğü, dönme hızını doğrusal ayar sayesinde kolay kontrol edebilir.
3. Düşük ürün sıcaklığı
4. Basit yapı
5. Kolay temizleme
Aşındırıcı çarkların dezavantajları;
1. Daha iyi boyutlu dağıtım için gerekli ön eleme
2. Düşük kapasite
3. Yüksek spesifik enerji tüketimi ve ;
4. Ürünler nispeten sertse yüksek aşınma olur.

JET MİLLER
Jet milllerde, beslemenin parçacıkları onları hava boyunca süpürür gibi çarpıştırır. Jet miller 3 temel çeşittedir. Bunlar; zıt jet miller, sarmal jet miller, oval jet karıştırıcılardır. Jet miller sert veya orta-sertlikte çok ince öğütme için, ısıya duyarlı parçacıklarda kullanılırlar. Jet millerin kapasiteleri, 0.05 den 10 ton/sa ‘ e kadar değişir. Zıt jet miller tabanlarında 2 hava jeti içerirler,birbirleriyle temas ettikleri zaman çarpışma oluştururlar.
Her iki jetin akışı aynı yöndedir fakat tam tersi yönden şişmişlerdir (Resim 4-21a ). Her iki jetin akışları benzer hıza sahiptir ( 500-1200 m/s ). Basınçlı hava tüketimi (7bar), 10000 ( m³/h ) ‘e kadar olabilir. Parçacıklar, 1-3 µm’e kadar azaltılabilir. Eğer parçacık büyüklükleri 5-10µm arasındaysa, parçacıkların %98’i bu dağılım içine düşer. Zıt jet millerin maksimum büyüklükleri ( bir parçacık sınıflandırıcı da dahil olmak üzere ) yaklaşık 5.5x5.5x8.0 m’dir. Sarmal jet miller de ‘’enjekte edilmiş’’ ürün, sıkıştırılmış hava aracılığıyla, başka bir yüksek hızlı hava akımında, dairesel kanal da döner (Resim 4-21b) . Boyut düşüşü 1-20 µm’ de, parçacıklar arasında yoğun bir aşındırma yoluyla ve parçacıklarla kanal duvarı arasında meydana gelmiştir.
Oval jet karıştırıcılar ( Resim 4-21c ), hava ve parçacıkların dolaşımını sağlayan dikey oval kanallardan meydana gelir. Yeni ürün kanalın alt kısmında karşılaştıkları yüksek basınçlı hava veya 1,5-20 bar ‘daki buharın içine aralıksız olarak beslenir (Loncin,1969) . Gelen parçacıkların boyutları kanalın alt kısmında basınçlandırılmış hava/buhar yoluyla ve birbirleriyle çarpışmaları yoluyla, parçacıklar oval kanalda dolaşımını sağlayana kadar küçültülmüştür. Üst kısmında, daha büyük parçacıklar kanalın aşağı yoluna doğru devam ederlerken, daha küçük parçacıklar uzakta emilir. Bu yöntem öğütmeyle kurutma işlemini birleştirebilir.
Jet millerin avantajları;
1. Çok ince parçacıklarda üretim mümkündür
2. Gereken alan nispeten daha azdır
3. Sert ürünlerde öğütme ekipmanın aşınmasını azaltır
4. Düşük çalışma sıcaklığı
5. Kontaminasyonsuz işleme mümkündür
6. Hareketli hiçbir parçaya ve fazladan kuruluşa gerek kalmaz.
Jet millerin dezavantajları;
1. Küçük kapasite
2. Yüksek enerji ihtiyacı ve;
3. Yüksek aşınma ( özellikle sarmal jetlerde ve oval jet karışımlarında)
D) Ekipman Seçimi
Kırma ve öğütme makinelerinin seçimini etkileyen faktörler şunlardır;
• Öğütülmüş ürünün durumu ve tekstür
• Ürünün ısıya ve oksidasyona duyarlılığı
• Öğütme sırasında (ıslak yada kuru öğütme) kaliteli yan ürün üretimi
• Kapasite gereksinimi ve;
• Öğütme aletlerinin aşınmaya direnci