Çeltik Artıklarının Değerlendirilmesi


Pirinç, buğdaygiller (Poaceae) familyasından mısır ve buğdaydan sonra en fazla ekimi yapılan otsu bir bitki türleridir. Dünya nüfusunun yarısından fazlası için beslenmede büyük bir önem taşır.(1)

Pirincin yan ürünleri ve değerlendirilme şekilleri

Kültür mantarı(Agaricus Bisporus)bünyesinde Klorofil ihtiva etmediği için kendi besinlerini yapamazlar.Besin maddelerini ortam içerisinde hazır olarak bulması gerekir. Bu nedenle mantarlar, bitkisel ve hayvansal atıkların organik ve inorganik parçalanma ürünlerinden yararlanırlar. Sentetik komposttun Ana maddesi olarak çeltik yan ürünleri kullanılabilir. (2)
Oldukça değerli olan çeltik sapı ve kavuzları cayır cayır yanmaktadır. Halbuki bu çeltik sapı ve kavuzları kolayca kayın mantarına dönüştürülebilir. Bu işlem o kadar kolaydır ki, sadece bir kazan, bir aspiratör, bir termometre ve bir nem ölçere ihtiyaç vardır. Bunların maliyeti 100 Türk Lirasını bile bulmamaktadır.(3)

Modern tarım uygulamaları içerisinde ticari gübrele­rin kullanılması en önemli girdilerden birini oluşturmak­tadır. Ticari gübre kullanımındaki dengesizliklerin neden olduğu çevre sorunları ve gübre fiyatlarındaki artış kulla­nımı kısıtlayıcı faktör olarak görülmektedir. Toprakla­rın uzun dönemde ve üretken bir pozisyonda kullanımı­nı amaçlayan (sürdürebilir tarım) organik tarım uygula­maları, yukarıda belirtilen her iki sorunun çözüm olası­lıklarından sayılmaktadır. Sürdürülebilir tarım için geliştirilecek organik tarım uygulamalarının dar boğazları içinde ulusal düzeyde organik madde yetmezliği, organik artıkların kullanılmasını sınırlayıcı fiziksel, kimyasal ve ti­cari uygunluk sorunlarının olması önemli yer tutmakta­dır. Diğer yandan organik artıklar (gübreler) ticari gübre­ler ile karşılaştırıldıklarında besin elementi sağlamanın yanında onlardan farklı olarak toprağın fiziksel kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzeltici bir fonksiyona da sa­hiptirler. Organik artıkların toprağa ilavesi ile su tutma kapasitesi artarken uygun agregasyon sağlaması ile birlikte erozyona karşı dirençli bir yapı da oluşmaktadır.Çeltik tarımı artıkları da bu amaçla kullanılabilmektedir.(4)
İşlemin Bazı Teknik Yararları :
1-Organik artıkların toprağa geri dönüşümü sağlanarak toprağın fiziksel özelliğinin (tekstürünün) iyileştirilmesi ve azot minerali açısından zenginleştirilmesi.
2-Toprak neminin daha iyi muhafaza edilmesi.
3-Toprak partiküllerinin rüzgar erozyonuyla savrulmasının engellenmesi.
4-Toprağa hava girişini kolaylaştırarak toprak ısısını dengelemesi (oluşan malç materyali bitki kök bölgesini kış soğuklarına karşı izolasyon görevi yapmak sureti ile korur yazın ise serin tutar.)
5-Anız yakmaya gerek bırakmadığı için topraktaki mikroorganizma dediğimiz ve toprağı toprak yapan canlıların katledilmesinin önüne geçilmesi.
6-Organik madde oranının artırılması. Bu sayede toprağa uygulanan diğer gübrelerin ve besin elementlerinin yıkanması azaltılmak sureti ile yarayışlı form süresi uzatılmış olur.
7-Yapılan denemelerde bu uygulama sayesinde %30 a varan oranlarda verim artışı sağlanmaktadır.
8-Toprağın oksijen alma oranını artırarak bitkilerin topraktan daha iyi beslenmeleri sağlanır ve dolaylı olarak verim ve ürün kalitesinde artış sağlanmış olur.(5)
Pirinç tanesini içine alan dış kaplama veya kabuk tabakası yenilmez.(1)Bitki özlü kozmetik ürünlerinde pirinç kabuğu suyu kullanıldığı bilinmektedir.(6)
Doğal atıkların yeniden kullanımı hem çevresel hem de ekonomik kaygılarla endüstriyel süreçlerin atıklarının bertarafında önem kazanmaya başlamıştır. Metal endüstrisi atıksularından metal gideriminde sentetik iyon değiştirici reçine veya aktif karbon yerine alternatif olarak zirai ve gıda endüstrisi atıkları tercih edilmeye başlanmıştır.Bu çalışmalarda pirinç kabuğu kullanılabilmektedir.(7)

Prinç kabuğu(Kavuz-Kapçık) silis ve karbon içerir. Ve beslenme amacıyla kullanımı söz konusu değildir.Pirinç kabuğunun yüksek sıcaklıklarda yakılmış külünü çimentoya belli oranlarda katılarak beton numunelerinin basınç ve eğilmede çekme dayanımları araştırılmaktadır.(8)

Pirinç kepeğinden çıkartılan yağ yüksek kaliteli bir yemeklik yağdır.(1)

Oksitlenme sonucu oluşan cilt hasarlarını giderebildiği, cildi yumuşatıp ve cilt onarımına yardımcı olabildiği bilinmektedir. Vücuda gerekli olan kaloriyi sağlayabilir. Yüksek tansiyonu ve fazla üre miktarını düşürebildiği, ishali kesebildiği görülmüştür. Kaynatılması ile elde edilen su ishal kesici olarak kullanılabilir. İçeriğinde bol miktarda nişasta ve vitaminler bulunur. Gelişmeye yardımcı olabilir, zihin fonksiyonlarına olumlu yönde fayda sağlayabilir.Ve 15 ml’si 35 TL’den satılmaktadır.(9)
Bir tam tanenin dörtte üçünden küçük olan pirinç tanelerine kırık taneler denir. Pirinç unu yapımında ve evcil hayvan mamalarında kullanılır.(1)
Öğütülmüş kabuksuz veya esmer pirinç un üretiminde kullanılır. Alerjenik değildir ve bu da onu, glütene ve buğday unu ürünlerine karşı alerjisi bulunanlar için bir buğday alternatifi olarak çok değerli hale getirir. Pirinç hamuru, cips ve başka aperatif yiyecekler ve kahvaltı amaçlı tahıl ürünleri üretilmek üzere tabaka haline getirilebilir.(1)