Konu: clostridium perfringens

Clostridium perfringens:
Clostridium perfringens kirli yaralarda gelişerek gazlı kangrene neden olur. Clostridium perfringens, Bacillaceae familyasına ait gram (+), uçları yuvarlak çubuk şeklinde, sporlu, kapsüllü, anaerobik, hareketsiz bir bakteridir. Genellikle tekli veya ikili hücreler şeklinde görülür. Genellikle 2–4mikrometrex0,8–1,5mikrometre boyutlarındadır. Clostridium perfringens bazı besin ihtiyaçları bakımından oldukça seçici mikroorganizmalardır. İyi bir üreme gösterebilmesi için aminoasitçe zengin protein hidrolizatlarını veya peptonları içeren besiyerlerinde fermente olabilen bir karbonhidratla birlikte vitamin ve nükleotidlerce zengin maya ekstraktına gereksinim duyar. Clostridium perfringens çok geniş bir enzim spektrumuna sahip olduğu için (hemolozinler, üreaz, lesitinaz, kollogenaz, hiyalurinaz, deoksiribonükleaz gibi) gereksinim duyduğu birçok besin öğesini polimerik kaynaklardan (jelâtin ve nişasta gibi) sağlayabilir. Üremenin başlayabilmesi için organizma mutlaka anaerobik koşullara gereksinim duyar. Bu bakteri mezofiliktir ancak en önemli özelliklerinden birisi optimum üreme sıcaklığının yüksek (43-45oC) olmasıdır. Clostridium perfringens hücreleri genellikle 20oC’nin altında ve 50oC’nin üzerinde üreyemezler.
Zehirlenme Clostridium perfringensin bazı tiplerinin sindirim kanalında sporilasyonu sırasında hücre içi oluşturdukları toksinin etkisiyle meydana gelir. Etken anaerob bir bakteridir. Enfeksiyonun meydana gelebilmesi için besinle 106/g’dan fazla canlı etkenin alınması gerekir. Clostridium perfringens gıda zehirlenmesi dünyada sık rastlanan gıda zehirlenmeleri içerisinde yer almakla birlikte dünya genelinde istatistiksel verilere ulaşmak oldukça zordur. İngiltere ve A.B.D’nde toplam gıda zehirlenmesi salgınlarının yaklaşık %1-11’ini C. Perfringens zehirlenmesinin oluşturduğu bildirilmektedir. Bu bakterinin sebep olduğu zehirlenmelere genellikle haşlanmış, fırınlanmış, tencere veya güveçte pişirilmiş et ve kanatlı etleri kaynak teşkil eder. Özellikle okul, cezaevi ve sosyal toplantı yemekleri gibi çok fazla kişiye sunulmak üzere büyük miktarlarda hazırlanan veya büyük parçalar halinde pişirilen et ve kanatlı etlerinin (hindi dolması, kuzu dolması gibi) bu tür zehirlenmeye kaynak teşkil ettiği bildirilmiştir. Genellikle bu tür çiğ etlerin yüzeyinde bulunan veya baharatlardan gelen C. perfringens sporlarının bir kısmı pişirme işlemi ile öldürülemez hatta bu işlem spor germinasyonunu sitümüle edici etki gösterebilir. 8–22 saat sonra görülen belirtiler karın ağrısı, ishal ve genellikle bulantıdır. Kusma enderdir, ateş yoktur. Belirtiler 24–48 saat sürer ve ölüm nadirdir. Zehirlenme kurutulmuş besinler ile 15-50oC’de bekletilen yeterli ısıl işlem görmemiş, işlemden sonra etkenle kontamine olmuş et ve ürünlerinden ileri gelir. Etken asitli ve %10 oranında tuz içeren ortamlarda gelişemez. Besinlerin 15oC’nin altında veya 65.5oC’nin üstünde saklanmasıyla ve etkin bir çevre hijyeniyle zehirlenme büyük ölçüde önlenebilmektedir.

C. perfringens


Vegetatif hücreler ısıtmayla ölür fakat sporlar ısıya çok dayanıklıdır. Bazı sporlar 1 saatlik kaynatmada hayatta kalabilirler. Sporlar için D değeri (100oC de) değişik soylar için 0.31 ile >38 dakika arasında değişir.


Ancak sporlar dondurmayada dayanabilirler.


Vegetatif hücreler donma sıcaklıklarına karşı son derece hassastır (- 17.7 oC de 30 gün tutulduğunda %93.5i ölmüştür.) Soğutma sıcaklıklarında daha yavaş azalırlar.


Vegatatif hücreler için 60 oC’de D değeri = 5.4-14.5 dakikadır.


Gıdaları 70 - 80oC’ye ısıtıp ardından soğutmayla sporların germinasyonu sağlanabilir.


C. perfringens enterotoksini 60oC’de 5 dakika ısıtmayla inaktive edilebilir.


C. perfringens 12oC’nin altında büyümeyecektir.


Hücreler pH 5.0 in altında ve 8.3 ün üstünde birkaç gün içinde ölecektir.


Su aktivitesi: 6-8% NaCl büyümeyi inhibe eder.