Konu: Damacanalardaki BPA'nın kanser yaptığı kesinleşti

ABD başkanına sunulan "Reducing Envirolmental Cancer Risk" adlı rapor plastiklerdeki BPA'nın kadınlarda göğüs erkeklerde ise protat kanseri yaptığını kesinleştirdi.

Polikarbonat biberonlarda kullanılan Bisfenol A (BPA) isimli kimyasal maddenin bebek sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin dünya çapında yarattığı geniş tartışma gündemdeki yerini koruyor. 2008’de Kanada’nın bebek mamaları ve biberonlarda BPA isimli maddenin kullanımı yasaklamasının ardından, son olarak Danimarka da biberonlarda bu maddenin kullanımını yasakladı. Fransa’da da benzeri tartışma sürüyor. -Bu tartışmaların artmasının ardından, Ocak 2010’da Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu’nun da BPA’ya ait görüşlerini değiştirdiği ve çocuk gelişimi üzerine bir takım kaygılara vurgu yaptığı belirtiliyor. Şimdi bilim dünyası ve bebek sahibi anneler, Mayıs ayı sonunda Avrupa Gıda Güvenlik Kurumu’nun BPA’ya ilişkin olarak yayınlayacağı yeni bilimsel raporun sonuçlarını merakla bekliyor.

-Polikarbonat biberonlarda kullanılan Bisfenol A (BPA) isimli kimyasal maddenin bebek sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin dünya çapında yarattığı geniş tartışma gündemdeki yerini koruyor. 2008’de Kanada’nın bebek mamaları ve biberonlarda BPA isimli maddenin kullanımı yasaklamasının ardından, son olarak Danimarka da biberonlarda bu maddenin kullanımını yasakladı. Fransa da yasaklayan ülkeler arasında bulunuyor. Bu tartışmaların artmasının ardından, Ocak 2010’da Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu’nun da (FDA), BPA’ya ait görüşlerini değiştirdiği ve çocuk gelişimi üzerine bir takım kaygılara vurgu yaptığı belirtiliyor. Şimdi bilim dünyası ve bebek sahibi anneler, Mayıs ayı sonunda Avrupa Gıda Güvenlik Kurumu’nun BPA’ya ilişkin olarak yayınlayacağı yeni bilimsel raporun sonuçlarını merakla bekliyor.

Türkiye'de düzenlenen “Gıda Ambalajındaki Etkileşimler” konulu toplantı için Türkiye’ye gelen İsviçreli uzman Dr. Jane Muncke, gıda ambalajlarında bilinenlerle birlikte potansiyel olarak endokrin ve metebolizma bozucu özellikleri taşıyan en az 50 farklı bileşen bulunduğunu belirterek, “Gıda ile temas halinde olan ambalajlardaki kimyasalların yediklerimize geçme olasılığı büyük. Plastik gıda ambalajları ve kaplamalarında bulunan Bisfenol A (BPA) ve diğer Endokrin Bozucu Kimyasalların (EDC) yaratabileceği riskler konusunda bilim dünyasındaki tartışmalar da sürüyor” dedi



-GIDA AMBALAJI İLE GIDAYA GEÇEN ZARARLI ETKİLER-

İsviçre’de kurulu Emhart Glass şirketinde Çevresel Risk Değerlendirme Uzmanı olarak görev yapan Dr. Jane Muncke, gıdalarla temas eden madde ve malzemelerin içerdiği Bisfenol A, Fatalatlar ve diğer kimyasallardaki son gelişmeleri anlatırken, gıda ambalajları yoluyla gıdalar üzerinde oluşabilecek riskleri değerlendirdi. “Gıda ambalajı doğrudan temasta bulunduğu gıdaya bazı maddeler aktarabilmektedir” diyen Muncke, sürecin büyük ölçüde ambalaj malzemesinin cinsine, yiyeceğin kimyasına, sıcaklığa ve saklanma sürecine bağlı olduğunu söyledi. Jane Muncke’nin dikkat çektiği bir başka önemi konu da gıda maddelerinin sıcak ve soğuk olarak saklanmalarının oluşturabileceği risklerin yanı sıra, pet şişelerin tekrar kullanımı üzerinde oldu. Muncke, “Pet şişeler gerek soğuk gerek sıcak gıdaların saklanmasında kullanılmamalı. Bu ürünler amacına uygun olarak bir kez kullanılmalı” dedi.

Dr. Jane Muncke, en fazla tartışma konusu olan Bisfenol A’nın yüzde 65-70 oranında CD’ler, DVD’ler, elektronik cihazlar, ev aletleri, biberonlar gibi polikarbonatlı plastiklerde bulunduğuna dikkat çekti. BPA’nın yüzde 25-30 oranında kaplamalar, yapıştırıcılar, elektrikli tabakalar, gıda ve içecek kutularının iç kaplamaları, metal kapakların kaplamalarında bulunduğunu kaydetti. Muncke, ayrıca kredi kartı kullanımı sırasında verilen kağıt çıktıların da BPA riski oluşturduğunu belirtti.

-BİBERONLARDAKİ TEHLİKE-

Dr. Jane Muncke konuşmasına şöyle devam etti:
“Policarbonat (PC) biberonlardan ne kadar BPA’nın aktarıldığı konusunda tartışmalar sürüyor. Bazıları son derece düşük seviyeler olduğunu iddia ederken, diğerleri oldukça yüksek seviyelerin söz konusu olduğunu savunuyor. İmalatçı firmaya bağlı olarak BPA kalıntı seviyelerinde birtakım farklar kesinlikle mevcuttur.”
Jane Muncke’ye göre, kısa süre önce yetişkin insanlarla gerçekleştirilen epidemiyolojik çalışmalarda BPA kullanımına bağlı olarak kalp hastalıkları, diyabet ve erkek cinsel işlev bozuklukları görüldü. Şüphelenilen etkilere yönelik liste daha uzun Obezite de bunun içinde yer alıyor.

Nisan 2008’de Kanada’nın bebek mamaları/biberonlarında BPA’yı yasakladığı hatırlatan Muncke, Ocak 2010’da Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu’nun, BPA’ya ait görüşlerini değiştirdiğini ve çocuk gelişimi üzerine bir takım kaygılara vurgu yaptığını belirterek, “Nisan 2010’da Danimarka bebek mamalarında BPA yasakladı. Mayıs sonunda Mayıs ayı sonunda Avrupa Gıda Güvenlik Kurumu’nun, BPA’ya ilişkin olarak yayınlayacağı yeni bilimsel raporun sonuçlarını bekliyoruz” diye konuştu.

-“TÜBİTAK UZMANI: GIDA İLE AMBALAJ ARASINDA İSTENMEYEN ETKİ OLUŞMAMALI”-

Toplantıda kapsamlı bir sunum yapan TÜBİTAK MAM Gıda Enstitüsü Uzmanı Dr. Canan Doğan, gıda ambalajının temel görevinin gıdayı korumak, aynı zamanda da gıdaya zarar vermemesi yani bileşimindeki moleküllerin gıdaya geçmemesini sağlamak olduğuna dikkat çekti. Dr. Doğan, "Ambalaj, dış etkenlere karşı başlıca savunmayı sağlar ve doğal olarak yüksek derecede bir koruma oluşturur. Ancak, gıda ile ambalaj malzemeleri arasındaki istenmeyen etkileşimlerden oluşan problemler ambalajın dikkatli tasarımı ve yapımıyla üstesinden gelinebilir. En çok bilinen ve istenmeyen etkileşim, ambalaj malzemelerinden gıdaya geçen kimyasal maddeler veya diğer bir deyişle migrasyondur” diye konuştu.

Doğan, gıda ambalajlarının gıda maddelerini içinde tutma ve korumanın yanında gıda maddelerinin duygusal kalite ve güvenliğini sürdürme, gıdayı yararlı bir şekilde sunma ve tüketicilere gıda hakkında bilgi vermek gibi birçok önemli fonksiyona sahip olduklarını belirtti. Doğan, ambalaj materyallerinin sahip olması gereken genel özellikleri de sıralarken, “Ambalaj gıda maddesini, özelliğine bağlı olarak sıcaklık değişimleri, nem, hava, ışık gibi olumsuz dış etkenlerden korumalıdır. Gıda maddelerinin bileşiminde istenmeyen değişikliklere, bozulmalara neden olmamalı ve gıda maddesiyle etkileşim göstermemeli. Özellikle ucuza üretilmiş ve ithal edilmiş plastik kaplarda büyük problemlerle karşılaşılmaktadır” dedi.

Damacanalardaki BPA, insan sağlığı açısından risk oluşturmuyor

Damacanaların BPA migrasyonu limitleri, 35 derecede 60 gün depolanmaları halinde bile yasal limitlerin 200’de birinden daha düşük çıktı.

Türk bilim adamları tarafından polikarbonat (PC) damacanalarda bulunan Bisfenol A (BPA)’nın suya geçme riski ile ilgili yapılan bir araştırma, bu riskin, insan sağlığına etkisi açısından “yok denebilecek düzeyde” olduğunu ortaya koydu. Araştırma sonuçlarına göre PC damacanalarda bulunan BPA, damacana 35 derecede 60 gün bekletilse bile, uluslararası düzeyde belirlenen sağlık limitlerinin çok altında (200’de biri kadar) suya geçiyor.

Prof. Dr. Yaşar Kemal Erdem, Prof. Dr. Vural Gökmen ve Gıda Müh. Furkan Acar’dan oluşan araştırma ekibi tarafından gerçekleştirilen “Polikarbonat Damacana Ambalajlarda Satışa Sunulan Doğal Kaynak Sularında BPA Migrasyonu Tarama Ve Ar-Ge Projesi” sonuçları, PC damacanalar ile ilgili BPA kaynaklı kanserojen iddialarını da boşa çıkardı.

Araştırmayı gerçekleştiren Hacettepe Üniversitesi Gıda Araştırma Merkezi (HÜGAM)’ın Müdür Yardımcısı ve araştırma grubunun başkanı Prof. Dr. Yaşar Kemal Erdem; damacanaların doğrudan güneş ışığına maruz kalma olasılığı dikkate alınarak 35 derecede depolanması halinde bile BPA migrasyonunun yasal limitlerin 200’de birinden daha düşük olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Erdem: “'Bu oranın AB ve Türk mevzuatında günlük yasal sınır olan 0,6 mg/kg’ın 200’de birinden daha düşük olduğu dikkate alınırsa, bu oranlarda BPA varlığının sağlık açısından herhangi bir risk yaratmayacağı dile getirilebilir. PC damacanalardaki BPA, insan sağlığı açısından risk oluşturmuyor” dedi. Prof. Dr. Erdem, bu düzeyde BPA varlığı söz konusuyken, sağlık açısından bir risk oluşturabilmesi için bir yetişkinin günde 1200 litre (60 damacana), bir bebeğin günde 120 litre (6 damacana) su içmesi gerektiğini de belirtti.

EFSA, limitleri yeniden değerlendirebilir

HÜGAM’daki altyapı ile Avrupa ve Türkiye’deki laboratuarlardan yaklaşık bin kat daha duyarlı biçimde BPA’yı saptayabildiklerini söyleyen Prof. Dr. Erdem, analiz hassasiyeti konusunda Avrupa’daki laboratuarlarla bağlantı kurduklarını, Avrupa’daki laboratuarların 0.01 mg/kg’ı saptayabilirken, HÜGAM’ın 0.01 mikrogram/kg düzeyinde analiz yapabildiğini kaydetti.

Almanya Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü’nün araştırmadan elde edilen sonuçların EFSA’da kullanılabileceği görüşünü dile getirdiğini de söyleyen Prof. Dr. Erdem, bu araştırmaların sonuçlarına göre, EFSA’nın konuyu yeniden değerlendirerek, günde alınabilecek BPA limitlerini yakın zamanda değiştirebileceği kanaatinde olduğunu belirtti.

Rastgele örnekler toplandı.

Araştırma kapsamında 4 farklı ambalaj üreticisinin damacanalarına dolum yapan, 5 farklı ambalajlı su üreticisi tarafından pazarlanan 44 PC damacana ambalajlarda satışa sunulan doğal kaynak suyu ve mineralli su örneği üzerinde çalışıldı.

Araştırma kapsamında alınan su örnekleri, 4 derece, 20 derece (oda sıcaklığı) ve 35 derecede 60 gün boyunca depolanarak bu sürelerde BPA migrasyonu (geçişi-göçü) test edildi. Ayrıca, Ankara ve İstanbul’da PC damacanalarda satışa sunulan markalardan örnekleme olarak piyasadan rastgele alınan 42 farklı marka üzerinde özellikle BPA taraması yapıldı.

PC damacana ambalajlarda satışa sunulan doğal kaynak suyu örneklerinde 4 derecede 60 günlük depolama süresince BPA migrasyonu gözlenmedi. Oda sıcaklığında, 20 derecede damacanalardaki BPA migrasyonu, yasal sınırın 450’de birinden daha az, 0,001 mg/kg olarak saptandı. 35 derecede 60 gün depolanan damacanalarda iseBPA migrasyonu en çok 0,003 mg/kg çıktı.

Bugün yiyecek ve içecek ambalajlarının büyük çoğunluğunda PET ve PC kullanılmakta.

Prof. Dr. Erdem, özellikle 19 litrelik PC damacana ambalajlarda tüketime sunulan doğal kaynak suları ve mineralli sularda BPA varlığının saptanmasının, halk sağlığı, tüketicinin bilgilendirilmesi ve üretici sorumluluğu açısından zorunlu hale geldiğine dikkat çekerek, araştırmayı tüketicinin bilgilendirilmesi ihtiyacından hareketle gerçekleştirdiklerini belirtti.

KAYNAK: http://www.gidahatti.com/index.php?o...-hatti-27-sayi

Kaynağa ulaşabilmek için www.gidahatti.com.tr sitesine üye olarak 27. sayıyı incelemelisiniz.