Konu: Depo Zararlılarının Kontrolü için Bazı Yöntemler

Depolanmış hububatta gerek böcek gerekse mikroorganizmalar için uygulanan yöntemler 4 başlık altında toplanabilir.

1) Sanitasyon

2) Fiziksel Kontrol Yöntemleri

3) Biolojik Kontrol Yöntemleri

4) Kimyasal Kontrol Yöntemleri

Sanitasyon : Temizlik kurallarına tam olarak uymak anlaşılır.Gerek mikroorganizmalar gerekse böcekler her türlü materyalden bulaşır.Özellikle böcekler için sanitasyon kurallarına tam olarak uymak onların bulaşmasının engellenmesi bakımından son derece önemlidir.Bunun içinde yapılacak şeyler önceden ürünün depolanacağı deponun temizliğidir.İlaçlanacaksa bile boş deponun ilaçlanması gerekir.Alet edevstın temizliğine dikkat edilmeli en önemlisi ise ürünün temiz olarak konmasıdır.

Fiziksel Kontrol Yöntemleri : Bunlar değişik şekillerde olabilir.Depo atmosferini veya ürünü soğutmak veya ısıtmak şeklinde uygulanabilir.Gerek mikroorganizmalar gerek böcekler belli sıcaklık derecesinin altında üreyemezler. Yanlız sadece tanenin içinde gelişen böcekler Yani Sitophilus grubundan olanlar ve bir de Ephestia elutella gibi soğuğa dayanıklı böceklerin faaliyetinin olduğu durumlarda ürün çok düşük sıcaklıkta depolanmaz.Ekonomik değildir.Bazı durumlarda ürünü 38C°'nin üzerinde tutarak(çok kontrollü olanak şartı ile)böcek faaliyetine engel olabilir.Yoksa 60C°'nin üzerinde spontan kızışmayı kendimiz teşvik etmiş oluruz.

Kurutma : Tüm mikroorganizmalar belli rutubet derecelerinde faaliyet gösterebilir.Şayet ürünün rutubeti kritik rutubet derecesinin altında tutulursa böcek faaliyeti tamamen engellenir.

Sanikasyon(Işınlama) : Yüksek frekanslı ses dalgaları böcek faaliyetinin engellenmesi, en azından böceklerin kaçırılması bakımından önemlidir.Gerek ışınlamanın gerek sanikasyonun başarısı frekansa ve uygulama süresine göre değişir.Bunların dezavantajları oldukça pahalı olamaları yanında özellikle büyük depolarda fazla derine nüfuz etmemeleridir.

İnert Tozlar : Biatome toprağı, bentonit, talk, dolomit, tebeşit tozu, mermer tozu, koalen, trikalsiyum fosfat, kireç tozu gibi pek çok inert toz kullanıldığı takdirde böcek faaliyet engellenmiş olur.Bunlar genellikle %1-4 oranında kullanılır.Ve böceklerin respirasyon(solunum)sistemini etkiler.Çok ince toz halinde uygulanır.Avantajı;

1)Basit şekilde uygulanması

2)Ucuz olması

Dezavantajları;

1)Önlem alınmaz ise uygulayıcının da solunumunu zararlı olaması

2)Makineleri aşındırması

3)Ürünün test ağırlığını düşürebilmesi ve uygulamanın nisbi rutubeti yüksek olan terlerde yapılamaması

Kimyasal Kontrol Yöntemleri : En çok kullanılan kimyasallar koruyucu kimyasallardır.Bunlardanda en çok kullanılanı karbomat, organofosfat ve petritlerdir.Bunlardan hemen hemen hepsi böceğin enzim mekanizmasını veya sinir sistemini bozmak sureti ile etkili olur.Yanlız çoğu böcekler yanında diğer organizmaları da etkilerler.Bu grubtan en çok kullanılan maddeler Malathion ve Pyrethrine'dir.Bunlar oldukça stabildir.Ve ürün üzerinde oldukça uzun süre öldürücü dozda kalabilir.Örneğin fareler için ağızdan alındığında Letal doz= 50'dir.Farenin Kg'ı başına 1mg.civarındadır.Mkroorganizmalar üzerinde etkili olan bazı ilçlarda vardr. Fakat en çok kullanılanı Propiyonik asit+Asetik asit+İzobütirik asit+Formaldehit karışımıdır.Bunlar depodaki fungiyi 1 yıl baskı altında tutabilir.

Değiştirilmiş Atmosfer : Depo atmosferinin değiştirilmesi anlamındadır.Bu O2'nin azaltılması şeklinde oabilir.Fumigasyon şeklinde olabilir.Ve hatta Pheromane uygulaması şeklinde olabilir.Fumigasyon halk arasında ilaçlama olarak bilinir.Daha çok toz halinde uygulanır.Hem çok kolay uygulanır, etindir ve etkisinin çabuk olması nedeni ile çok kullanılır.Bunlardan ise en çok kullanılanlar Karbondisülfit, Karbontetraklorür, Etilendiklorür, Etilendiromür, Kloropikrin, Hidrojensiyanür, Metilbromit, Fosfin ve bunu gibi diğerleri.

Bunlar nüfuz kabiliyeti çok iyi olan bileşiklerdir.Diğer bir avantajları kalıntı bırakmazlar.Bir fumigasyonun etkinliği şu faktörlere bağlıdır.
1) Amaca
2) Gelişme aşamasına
3) Sıcaklığa
4) Rutubete
5) Uygulma Yöntemine
6) Depo Tipine
7) Fumigant Konsantrasyonuna
8) Uygulama Zamanına

O2'nin Boşaltılması : O2'nin kısmen veya tamamen boşaltılamsı veya yerine N veya CO2 gazının doldurulması şeklinde yapılabilir.Böyle bir uygulamanın yapılması için eponun tamamen kapalı depo olması lüzumu vardır.Yöntemin etkinliği şunlara bağlıdır.

1) Böceğn cinsi ve yaşam periyoduna göre
2) O2 ve CO2 oranına
3) Sıcaklık veya nisbi rutubete göre değişir.

Dezavantajları; deponun tamamen kapalı olamsını gerektirmes, inert gazların oldukça pahalı olmsı.Yine bu uygulamanın böcekleri derhal öldürmemesi.

Pheromone Uygulkaması : Pheromone karşı cins böceklerin birbirlerini çekmeleri için vücuttan salgıladıkları sıvılardır.Sentetik Pheromone salgılamak sureti ile zıt cinslerin bir araya geleleri engellenir.Böyle olunca zamanla populasyon azalır.Bu başka şekilde de yapılır.Deponun belirli yerlerin kapanlar yerleştirilir.Bu kapanlara böceği cezbedici Pherolar konarak böceklerin toplanması sağlanır.Bu yöntem populasyon yoğunluğunun bilinmesi amacı ile uygulanır.Bu şu bakımdan önemlidir.Bir yerde böcek faaliyeti diye tüm depoyu aktarmak, ilaçlamak ekonomik olmaz.Değişk yerlerdeki populasyon yoğunluğu bulunarak oralarda bir önlem laınabilir.

Böcek gelişim regülatörleri kullanılabilir; bazı kimyasal maddeler böcekleri öldürmez.Eğer böceği öldümedem bir yöntem varsa o uygulanır.Bu durumda böcek yumurta bırakma evresinde ise yumurtayı bırakamaz, larva döneminde ise larva gelişemez.Bu yöntem daha etkilidir.

Biolojik Kontrol Yöntemleri : Bazı mikroorganizmalar böcek faaliyetinin engellenmesinde etkili olabilir.Depoda zararlı olmamak sureti ile bu mikroorganizmalar fuguslar, bakterile olabilir.Bazı mikroorganizmaların gelişmesi teşvik edilerek veya bunlar belirli konsantrasyonlarda inaküle(aşılanarak)edilerek böcek faaliyeti engellenir.Bunlar için kültürler geliştirilmiştir.Preparat halinde satılır.

[size=x-small]kaynak: tarımsalpazarlama[/size]

ufak bir eklemede ben yapayım...
ürünle gelen zarralıların dışıda bir de önemli bir nokta dışarıdan bulaşan zararlılara karşı en etkili çözüm izolasyon eksiklerinin giderilmesi.duvarlarda veya seminde haşerelerin/zararlıların barınabileceği yerler olmamasına dikkat edin, kırıklar, çatlaklar, youklar vb.

Depoda bulunan elektrik panosu gibi kutuları belirli periyotlarda kontrol edin ve temizliğini sağlayın.

Kapı altlarından haşere/zararlı girişlerini engelleyecek şekilde önelemler alın.

Pencere varsa hepsine sineklik takın.

Özellikle dış alana veya başka bir bölüme açılan kapıların etrafında izleme istasyonları ile tedbir alın. Herhangi bir aktivite gördüğünüzde mutlaka profesyonle bir yardım alın.

güve ve enzeri canlılar için fenomen içeren tuzaklar kullanın. Depolar boşken ürün girmeden önce mutlaka fümige edin. Dezenfeksiyonunu sağlayın.