: Endüstriyel Kimya Ders Notları
: Doc
: .......

ENDÜSTRİYEL GAZLAR

Endüstriyel gazlar pekçok hammadde sentezinde, inert ortam sağlama, soğutma ve yakıt olarak kullanılmaktadır.Örneğin H2 ve N2 den NH3,CO ve H2 metanol sentezi yapılmaktadır. Kuru buz ( katı CO2 ) sıvı N2 aşırı soğutmak amacıyla kullanılırlar. –100 oC nin altına kadar soğutma yapılmasına “ Kriyogeniks = aşırı soğuk yapımı ” denir. Sıvı N2 çift cidarlı cidarları arasında vakum bulunan kaplarda ( Dewar kabı ) saklanır.

1. CO2

Sıvı ve katı CO2 soğutma amacıyla, dondurma, et ve diğer yiyeceklerin soğutulması ve donduruması amacıyla kullanılır. CO2 atmasferi inert ortam sağlayarak çürümeyi engeller. Genellikle bu amaçlarla kuru buz kullanılmaktadır. Sıvı CO2 ise yangın söndürmede, gaz CO2 soda üretimi ve satürasyon amacıyla kullanılır.

1.1 . Ticari Olarak CO2 Üretim Yöntemleri :
1. Fuel oil, gaz yakıtve kok gibi karbonlu maddelerin yanmasıyla oluşan gazlarda % 10-18 CO2 bulunur.
2. Doğal gaz ve diğer hidrokarbonların H2 ve CO2’ e dönüştürüldükleri, sentetik NH3 ve H2 üretim tesislerinde yan ürün olarak
3. Fermantasyonla dekstrozun alkol ve CO2’ eparçalanmasında %99 saflıkta CO2 elde edilir.
4. Kireç kalsinasyon gazlarında %10-40 CO2 içerir.
5. Doğal CO2 gaz kuyularından 1. ve 4. yöntemlerle elde edilen CO2’ in % 99’ luk hale getirmek için K2CO3, Na2CO3 monoetanoamin gibi çözeltilerde absorplanır. Sonra çözelti ısıtılarak CO2 ısıtılarak CO2 serbest hale dönüştürülür. ( 90-120 oC’ ye kadar )


Göllerden Soda Üretimi:
Göl sularının içeriklerine göre farklı yöntemlerle özellikle A.B.D’de soda üretmektedir. Bunlardan birisinde göl suyu karbonatlaştırma kulesine gönderilip CO2 geçirilerek NaHCO3 kristalleri ayrılır. Süzülüp yıkandıktan sonra kalsine edilir.

Türkiye’de Soda Yatakları
Van ve çevresindeki Arin ve Erçek gölleri Soda içerir. Ancak seyreltik oluşu, başka tuzlar içermesi, güneşin az oluşu ve pazarlara uzaklığı nedeniyle üretim yapılamamaktadır.
1975’te Mersin’de Solvay Prosesi ile çalıştırılan 172000 ton/yıl ağır soda, 110000 ton/yıl hafif soda ve 33000 ton/yıl NaHCO3 üretecek kapasiteli bir fabrika kurulmuştur. Ayrıca Ankara Beypazarı’nda çıkarılan Trona cevherinden Na2CO3 üretimi yapılmaktadir.
A.B.D. Meksika ve Afrika’da Göl sularından,Avrupa’da ise Solvay Prosesi ile üretim yapılmaktadır.



: