Gıdalarda Sakkarin Analizi

01. Kalitatif Yöntem
01.01. Yöntemin Prensibi
01.02. Kullanılan Kimyasallar
01.03. Örneklerin Hazırlanışı
01.03.01. Alkolsüz İçecekler
01.03.02. Yarı Katı Gıdalar
01.03.03. Fırın Ürünler
01.04. Deneyin Yapılışı
01.05. Kullanılan Malzemeler

02.Kantitatif Yöntem
02.01. Yöntemin Prensibi
02.02. Kullanılan Kimyasallar
02.03. Deneyin Yapılışı
02.03.01. Standart Grafiğinin Hazırlanması
02.04. Hesaplamalar
02.05. Kullanılan Malzemeler

01. Kalitatif Yöntem

01.01. Yöntemin Prensibi

Fenol sülfürik asit ile muamele edilen örneklerin sodyum hidroksit ile alkalileştirildiğinde sakkarin varlığında koyu kırmızı veya mor-kırmızı renk oluşturulması ilkesine dayanır.

01.02. Kullanılan Kimyasallar

Derişik Hidroklorik asit (Merck 1.00317)
Petrol eteri (Merck 1.01775)
Asetik asit (Merck 1.00063)
% 20’lik kurşun asetat çözeltisi: 20 g kurşun asetat ( Merck 1.07375) bir miktar saf suda çözülerek 100 mL’lik balonjojeye aktarılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır.
Deniz kumu (Merck 1.07711)
Etanol
%10’luk sodyum karbonat çözeltisi: 10 g sodyum karbonat (Merck 1.06392) bir miktar saf suda çözülerek 100 mL’lik balonjojeye aktarılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır.
Fenol/sülfürik asit çözeltisi: Renksiz kristal haldeki fenol (Merck 1.00206) , eşit ağırlıktaki sülfürik asitte (Merck 1.00731) çözülür
%10’luk sodyum hidroksit çözeltisi: 10 g sodyum hidroksit (Merck 1.06498) bir miktar saf suda çözülerek 100 mL’lik balonjojeye aktarılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır.
Eter / petrol eter (1/1)

01.03. Örneklerin Hazırlanışı

01.03.01. Alkolsüz İçecekler

25 mL örnek ayırma hunusine alınarak 3 mL hikdoklorik asit ilave edilir. Eğer ortamda vanilin varsa birkaç kez petrol eteri ile ekstrakte edilerek uzaklaştırılır. Eter fazları atılır. Ayırma hunisine 50, 25 ve 25 mL’lik kısımlar halinde eter-petrol eteri (1/1) karışımı ilave edilerek ekstraksiyon yapılır. Toplanan eter ekstrakları 5 mL su ile yıkanır ve eter fazının bir kısmı 30 mL’lik behere alınır. Oda sıcaklığında buharlaştırılır.

01.03.02. Yarı Katı Gıdalar

25 g örnek 100 mL’lik balonjejeye az miktarda sıcak su yardımı ile aktarılır ve 75 mL’lik hacme kadar kaynar su ilave edilir. Balonjoje arasıra çalkanarak 1 saat bekletilir. Sonra 3 mL asetik asit ilave edilir, karıştırılır ve 5 mL %20’lik nötral kurşun asetat çözeltisi ilave edilir. Soğuk saf su ile hacim çizgisine kadar tamamlanır. 20 dakika bekletildikten sonra süzülür. Süzüntüden 60 mL alınarak ayırma hunisine aktarılır 3 mL hikdoklorik asit ilave edilir. Eğer ortamda vanilin varsa birkaç kez petrol eteri ile ekstrakte edilerek uzaklaştırılır. Eter fazları atılır. Ayırma hunisine 50, 25 ve 25 mL’lik kısımlar halinde eter-petrol eteri (1/1) karışımı ilave edilerek ekstraksiyon yapılır. Toplanan eter ekstrakları 5 mL su ile yıkanır ve eter fazının bir kısmı 30 mL’lik behere alınır. Oda sıcaklığında buharlaştırılır.

01.03.03. Fırın Ürünler

25 g örnek tartılır ve 50 g yıkanmış deniz kumu ile iyice karıştırılır. Soxhlet kartuşuna yerleştirilen örnek soxhlet cihazında yağ uzaklaşıncaya petrol eteri ile ekstrakte edilir. Yağı alınmış örnek ağzı rodajlı balona alınarak üzerine 100 mL etanol ilave edilir. Geri soğutucu altında su banyosunda 30 dakika bekletilir. Etanol ile ıslatılmış Whatman 2 süzgeç kağıdı içeren Buchner hunisinden süzülür. Etanollü süzüntü 100 mL’lik behere aktarılır. Hacim yarıya inene kadar buharlaştırılır. 50 mL su ve çözeltiyi alkali yapacak miktarda %10’luk sodyum karbonat çözeltisi ilave edilir. Çözelti hacim 50 mL’ye olana kadar buharlaştırılır ve ayırma hunisine aktarılır.
3 mL hidroklorik asit ilave edilir. Eğer ortamda vanilin varsa birkaç kez petrol eteri ile ekstrakte edilerek uzaklaştırılır. Eter fazları atılır. Ayırma hunisine 50, 25 ve 25 mL’lik kısımlar halinde eter-petroleteri (1/1) karışımı ilave edilerk ekstraksiyon yapılır. Toplanan eter ekstrakları 5 mL su ile yıkanır ve eter fazının bir kısmı 30 mL’lik behere alınır. Oda sıcaklığında buharlaştırılır.

01.04. Deneyin Yapılışı

Elde edilen çözeltilerin çözücüleri buharlaştırıldıktan sonra kalan kuru kalıntıya 5mL fenol/sülfürik asit çözeltisi ilave edilir. 2 saat süreyle 135C’da bekletilir. Örnek etüvden aldıktan sonra soğutulur ve az miktarda sıcak saf su ile çözülür ve 250 mL saf su dolu olan 500 mL’lik balonjojeye aktarılır. Balonjojeye az miktarda filtercel eklenerek 3 saat bekletilir. Çözelti süzülür ve %10’luk sodyum hidroksit çözeltisi ile alkalileştirilir. 500 mL ye seyreltilir. Oluşan koyu kırmızı veya mor-kırmızımsı renk oluşumu sakkarin varlığını belirler. Sarı, mat sarı, uçuk pembe renk oluşumları dikkate alınmaz.

01.05. Kullanılan Malzemeler

Hidroklorik asit
Petrol eteri
Asetik asit
Kurşun asetat
Deniz kumu
Sodyum karbonat
Fenol
Sülfürik Asit
Sodyum Hidroksit
Ayırma Hunisi
Erlen
Beher
Pipet
Mezür
Analitik Terazi
Termometre
Balonjoje

02.Kantitatif Yöntem

02.01. Yöntemin Prensibi

Yöntem sakkarinin asitlendirilmiş örnek çözeltisinden dietil eter ile ekstraksiyonundan sonra fenotiazin çözeltisi ile reaksiyonu sonucu oluşan kırmızı renkli bileşiğin ksilene ekstrakte edildikten sonra absorbansının 510 nm’de spektrofotometrede ölçülmesi ilkesine dayanır.

02.02. Kullanılan Kimyasallar

Derişik hidroklorik asit (Merck 1.00317)
Dietil eter
Asetik asit (Merck 1.00063)
%10’luk bakır asetat çözeltisi: 10 g bakır asetat (Merck 1.02710) bir miktar saf suda çözülerek 100 mL’lik balonjojeye aktarılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır.
Fenotiazin (C12H9NS) çözeltisi %5’lik (Merck 8.20975)
Etanol %50’lik ve %95’lik

%1’lik sodyum bikarbonat (NaHCO3) çözeltisi : 1 g sodyum bikarbonat (Merck 1.06329) bir miktar saf suda çözülerek 100 mL’lik balonjojeye aktarılır ve hacim çizgisine kadar saf su ile tamamlanır.

Ksilen (Merck 1.08681)
Sodyum sülfat (susuz) (Merck 1.06649)
Sakkarin standart çözeltisi 0.5 mg/mL (eterde hazırlanmış) (Merck 1.07653)

02.03. Deneyin Yapılışı

50 g örnek 30 mL su ile homojenize edilir. %10’luk sülfürik asit çözeltisi ile asitlendirilir ve birkaç damla daha fazladan sülfürik asit eklenir. Çözelti ayırma hunisine koyularak 100 mL dietil eter eklenerek çalkalanır. Daha sonra tekrar 100 mL’lik dietil eter eklenerek çalkalanır. Alttaki eter fazı başka bir ayırma hunisine alınarak 2 kez 25 mL’lik %1’lik sodyum bikarbonat çözeltisi eklenerek çalkalanır. Bikarbonatlı kısım başka bir ayırma hunisine aktarılır ve eter fazı atılır. Bikarbonatlı faza % 10’luk hidroklorik asit çözeltisi eklenir. 2 kez 30 mL dietil eter eklenerek çalkalama işlemi yapılır. Asidik çözelti atılır ve eter ekstraktları 10 mL saf su ile ayırma hunisinde yıkanır. Alttaki eter fazları erlene aktarılır. Eter miktarı azalıncaya kadar 40 C’de su banyosunda bekletilir. Erlendeki sakkarin kalıntısı 5 mL % 50’lik etanol yardımıyla 2x16 cm boyutlarında test tüplerine aktarılır. 1 mL bakır asetat çözeltisi, 1 mL fenotiazine çözeltisi ve 3 mL %95 lik etanol ilave edilir. Test tüpü 65-70 C’de su banyosunda 5 dakika bekletilir. Çözelti soğutulup 2 mL % 95’lik etanolle 50 mL’lik ayırma hunisine aktarılır. 5 mL ksilen ve 15 mL su ilave edilir. 10 dakika kuvvetlice çalkalanır. Ksilen fazı ayrılır ve içerisine bir miktar sodyum sülfat atılarak kurutma yapılır. Berrak kısmından alınarak 510 nm’de okuma yapılır.

02.03.01. Standart Grafiğinin Hazırlanması

Hazırlanan stok sakkarin çözeltisinden 1, 2, 4 mL alınarak 3 ayrı tüpe koyulur. Hacimleri cok az kalana kadar buharlaştırılır.1 mL bakır asetat çözeltisi, 1 mL fenotiazine çözeltisi ve 3 mL %95 lik etanol ilave edilir. Test tüpü 65-70C’de su banyosunda 5 dakika bekletilir. Çözelti soğutulup 2 mL %95’lik etanolle 50 mL’lik ayırma hunisine aktarılır. 5 mL ksilen ve 15 mL su ilave edilir. 10 dakika kuvvetlice çalkalanır. Ksilen fazı ayrılır ve içerisine bir miktar sodyum sülfat atılarak kurutma yapılır. Berrak kısmından alınarak 510 nm’de okuma yapılır.

Kör olarak ksilen kullanılır

02.04. Hesaplamalar

Oluşturulan standartların 510 nm’de absorbansları okunarak kalibrasyon eğrisi oluşturulur. Oluşturulan kalibrasyon eğrisinden örneğin konsantrasyonu (mg) bulunur.

Sakkarin(mg/kg)= C/50x1000

C= standart eğrisinden okunan örnek çözeltisindeki sakkarin miktarı (mg)

02.05. Kullanılan Malzemeler

Hidroklorik asit
Dietil Eter
Bakır asetat
Asetik asit
Fenotiazin
Etanol
Sodyum bikarbonat
Ksilen
Sodyum sülfat
Sakkarin
Spektrofotometre
Isıtıcı
Ayırma Hunisi
Erlen
Beher
Pipet
Mezür
Analitik Terazi
Termometre
Balonjoje