Gıda İzlenebilirliğinde Bilgi Teknolojileri
Prof.Dr. Zeynel Cebeci
Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi
Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı
Özet
Son yıllarda yoğun tartışılan ve en sıcak konulardan biri olarak öne çıkan gıda güvenliği insan gıdası ve hayvan yemi olarak
kullanılan her türlü ham, yarı mamul ve mamul gıda maddelerinin çiftlikte yetiştirilmesi, üretimi, bakımı, hasadı ve
depolaması da dahil olmak üzere işleme, paketleme, sınıflama, taşıma, hazırlama, dağıtım, satış aşamalarından oluşan tedarik
zinciri boyunca insan sağlığına zararlı olabilecek biyolojik, kimyasal ve fiziksel kökenli tehlike ve zararlıların bulaşmasından
ve karışmasından korunması için tasarlanan işlemler ve uygulamalardan oluşan bir eylemler bütünüdür. Gıda izlenebilirliği
ise gıda güvenliğinin sağlanmasında en temel araçlardan biri olup herhangi bir istenmeyen durum oluştuğunda ürün ve
süreçleri geriye doğru izleyerek sorun kaynağının saptanmasını; ileriye doğru izleyerek geri toplama gibi kriz yönetim
mekanizmaları için gerekli bilgi sisteminin kurulmasını hedefleyen bir yaklaşımdır. Gıda tedarik zincirinde ilk üretimden
tüketiciye kadar izlenebilirlik ve kriz yönetimi sistemlerinin tesis edilmesi, başta Avrupa Birliği olmak üzere, ABD, Kanada,
Japonya ve Avustralya ve Türkiye de dahil birçok ülkede yasal düzenleme altına alınmıştır. Ancak gıda izlenebilirliğinin
tesisi, zincirin çok kompleks yapısı ve dahası bazı sektörel sorunları nedeniyle geleneksel yöntemler ve mevcut altyapılarla
hedeflenen amaçlara ulaşılabilmesi çok güç gözükmektedir. Yasalarla hedeflenen izlenebilirlik, geleneksel (kağıt tabanlı)
sistemler yerine tüm zincir boyunca herhangi bir kırılma olmadan çalışmayı garanti altına alan elektronik tabanlı bilgi
sistemleri ve teknolojilerinin kullanılması ile sağlanabilir. Günümüzde hızla bu tür sistemler geliştirilmeye çalışılmakta,
ancak henüz tam anlamıyla etkin, tümleşik ve belli standartlara dayalı bir işleyişten uzakta bulunulmaktadır. Gıda
izlenebilirliği sistemlerinin bu nedenle ürünler bazında kapsamlıca araştırılması ve özellikle Internet ve XML tabanlı
uygulamalar geliştirilmesi, yatay ve dikey tümleşmelerin sağlanması, gerekli standartlar ve çalışma yöntemlerinin
belirlenmesi gereklidir. Bu çalışmada, etkin, esnek ve uygulanabilir bir gıda güvenliği için izlenebilirlik sistemlerinin
geliştirilmesinde bilgi teknolojilerinin rolü tartışılarak bazı genel öneriler yapılmaktadır.



Dosya türü : pdf

Şifre : www.forumfood.net