ISO 22000 GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

(ref: www.diatek.com.tr)

ISO 22000:2005 dünya çapında güvenli gıda tedarik edilmesini sağlama amacıyla düzenlenmiş yeni bir standarttır.
Gerekliliklerin, tarladaki çiftçiden, taşıma ve depolama operatörlerine, perakendeciler ve restoranlardan onların tedarikçilerine kadar (Makina ve ambalaj üreticileri dahil olmak üzere) ortak olması hedeflenmiştir.
Gıda kaynaklı hastalıklar ve ölümleri ile bunlarla ilgili maliyetlerin azaltılmasının amaçlanması, tüketici ve alıcı firmaların-ülkelerin güvenli gıda talep etmeleri nedeniyle HACCP (Tehlike analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) tabanlı gıda güvenliği yönetim sistemleri günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır.

ISO 22000: Yeni HACCP Standardı Yayınlandı: Eylül 2005
Türk Gıda Mevzuatında 30 Mart 2005 tarihinde yayınlanan yönetmelik ile tüm gıda firmalarının Mart 2006 - Mart 2008 arasında gıda güvenliği yönetim sistemleri kurmuş olmaları ve Mart 2006 yılına kadar tüm gıda firmalarında ön koşul programların uygulamaya alınması gerekmektedir.
Gıda kaynaklı hastalıklar ve ölümleri ile bunlarla ilgili maliyetlerin azaltılmasının amaçlanması, tüketici ve alıcı firmaların-ülkelerin güvenli gıda talep etmeleri nedeniyle HACCP (Tehlike analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) tabanlı gıda güvenliği yönetim sistemleri günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır.

HACCP'den ISO 22000'e Geçiş:
ISO (International Organization for Standardization) tarafından hazırlanan ve 2005 yılı Eylül ayında yayınlanan ISO 22000 standardının, çeşitli ülkerler tarafından yayınlanmış HACCP standartların yerini alabilecek ve Dünya da ISO 9000 gibi kabul görebilecek bir standart olması öngörülmektedir. HACCP belgeli firmalar ISO 22000 belgesine geçiş yapabileceklerdir. Ancak ISO 22000'in BRC ve IFS yerine geçip geçmeyeceğini zaman gösterecektir.

ISO 22000, BRC, EFSIS, IFS Benzerliği:
HACCP standartları genel olarak gıda üreticileri tarafından kullanılmaktadır.

ISO 22000 gıda üreticileri yanında, BRC, EFSIS, IFS gibi aşağıdaki sektörleri içeren malzeme, ekipman, kimyasal tedarikçileri ile depolama ve taşıma hizmeti veren gıda sektörü tedarikçi firmaları tarafından da belgelendirme amaçlı kullanılabilecektir.:
  • Hammadde tedarikçileri
  • Hayvan yemi üreticileri
  • Gıda nakliye firmaları
  • Gıdayla temas eden ambalaj üreticileri
  • Gıda depoları
  • Gıda makineleri üreticileri
  • Gıda sektörüne yönelik temizli kimyasalı üreticileri
    Entegrasyon
ISO 22000 tek başına kurulabilmektedir. ISO 9000'in kurulması zorunlu değildir. ISO 22000, diğer HACCP standartları gibi belgelendirme amacıyla kullanılmak üzere yayınlanmış olup, firmadaki ISO 9000, ISO 14000 gibi diğer yönetim sistemleri ile entegre kurulabilmektedir. Entegrasyonu kolaylaştırmak için ISO 22000'in madde sıralaması ISO 9000'e benzetilmiştir.


ISO 22000:2005 Standardının Uygulanmasının Nedenleri:
  • Tasarlanmış kullanımlarına göre tüketici için ürünleri sağlamada gıda güvenliği yönetim sistemini planlamayı, gerçekleştirmeyi, yönetmeyi, sürdürmeyi ve güncellemeyi hedef almak,
    Uygulanabilen kanuni ve düzenleyici gıda güvenliği şartlarının uygunluğunu kanıtlamak,
  • Tüketici şartlarını belirlemek ve değerlendirmek ve müşteri memnuniyetini artırmak için gıda güvenliği ile ilgili karşılıklı olarak uygun bulunan müşteri şartlarıyla uygunluğu kanıtlamak,
  • Gıda zinciri içerisinde tedarikçilerine, müşterilerine ve uygun ilgili taraflara gıda güvenliği bildirimi etkin bir şekilde iletmek,
  • Kuruluşun kendisine ait olan belirli gıda güvenliği politikasına uyduğunu garanti etmek,
  • Uygun ilgili taraflara bu tür uygunlukları kanıtlamak ve
  • Dış bir kuruluş tarafından gıda güvenliği yönetim sisteminin tescilini veya sertifikasyonunu istemek veya bu Uluslararası Standarda göre kendi uygunluk beyanını veya kendi uygunluk değerlendirmesi yapmak.

ISO 22000’nin Getirdikleri:
1. Gıda Güvenliği yönetim sistemlerinin uygulanmasını ( HACCP Planı ve Önkoşul programları )ve doğrulama faaliyetlerinin yapılması. Bu doğrulama faaliyetlerinin bir kısmının firma dışı uzmanlarca yapılmasına olanak sağlamıştır.
2. HACCP’ten farklı olarak Alergen kontrolü açık olarak talep edilmektedir.
3. Tehlikelerin değerlendirilmesinde risk analizi yapılmasını talep etmektedir.
4. Ön koşulların ( temizlik, bakım, kalibrasyon, çalışan hijyeni, depolama, taşıma ) yazılı hale getirilmesini talep etmektedir.
5. ISO 9001:2000 de yer alan düzeltme ve düzeltici faaliyetleri talep etmektedir.
6. Ön koşulların ve Kritik Kontrol Noktalarında ( KKN ) analizler yapılmasını ve sonuçlara göre sistemin iyileştirilmesini talep etmektedir.
7. Girdi ve son ürünlerin özelliklerini, formulasyon ve orijinini içerecek şekilde ayrıntılı tarifi ve gözden geçirilmesi yer almaktadır.
8. Şüpheli ürün kavramını, geri toplama ve geri çağırma kavramlarını, gıda güvenliği politikası yanında gıda güvenliği hedeflerini getirmiştir.
9. ISO 22000 de gıda güvenliği el kitabı hazırlama zorunlu değildir. Ama ISO 9001:2000’e entegre ederek el kitabı hazırlanabilecektir.
ISO 22000 GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİNE GENEL BİR BAKIŞ
Ürün fiyatlamasında yeni yaklaşımlar, kalite ve ürün performanslarından taviz verilemez noktaya ulaşılması, sorunsuz hizmet anlayışının yerleşmesi, “müşteri dostu” olmak önemli bir rekabet stratejisi olarak öne çıkması, mevcut bir müşteriyi kaybetmenin ve yeni bir müşteri kazanmanın ne kadar pahalı bir iş olduğunun anlaşılması, güven ve itibarın öne çıkması, yaratıcı yeni ürünler sunabilmek ve benzeri sorunlar rekabette tüm sektörlerde ağır baskı yaratmaktadır.
Müşterinin güvenli gıda talebi ve bu konuda ağır mevzuat şartları gıda sektörünü de aynı şekilde günümüzde değişen şartları anlamaya, piyasanın ihtiyaç ve beklentilerini daha iyi anlamaya, yenilikleri uygulayarak, teknolojik gelişmelere gecikmeksizin uyum sağlamaya mecbur bırakmaktadır.
Gıda güvenliği yönetim sistemini gıdanın amaçlanan kullanıma uygun olarak hazırlandığında ve /veya tüketildiğinde tüketiciye herhangi bir zarara neden olmayacağının kanıtı olarak tanımlayabiliriz.
Bu sistem gıda zincirindeki her işletmede planlanarak, uygulanarak, sürdürülerek ve gerektiğinde güncellenerek, ürünler kullanım amaçlarına göre tüketici için güvenli hale getirilerek ve yine gıda güvenliği ile ilgili konularda, gıda zincirinde yer alan tedarikçi, müşteri ve ilgili birimler ile etkin bir iletişim kurarak tesis edilebilir.
2005 yılına kadar bu ihtiyacı karşılamaya yönelik olarak tesis edilen ve belgelendirilen HACCP (Kritik Kontrol Noktalarında Tehlike/Risk Analizi) yerini artık TS EN ISO22000 Gıda Güvenliği Yönetim sistemine bırakmıştır.
Yönetim sistemleri ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak ISO Organizasyonu tarafından oluşturulan Kalite, Çevre ve İş Güvenliği Yönetim sistemlerinde son revizyonlarında ortaya çıkan proses yaklaşımı, sürekli iyileştirme, müşteri odaklılık gibi kavramlar gıda güvenliğini de etkilemiş ve HACCP sistemine göre daha dinamik ve müşteri odaklı olarak gördüğümüz ISO 22000 standardı gıda sektöründe hızla yerini almıştır.
Yukarıda da belirttiğimiz gibi diğer yönetim sistemleriyle rahatlıkla entegre edilebilen ve proaktif yaklaşımı benimseyen ISO 22000 yönetim sistemi HACCP’ de olduğu gibi üretim hatları / ürün grupları bazında belgelendirme imkanı sağlamaktadır.
Bununla birlikte HACCP standardını da içermesi HACCP uygulamalarında zorlanan tüm işletmeleri bu standart uygulamalarında da zorlamaktadır. Nitelikli personel istihdamı, ön gereksinim programlarının ihmal edilmesi, gıdada kontrol ve yetki karmaşasının devam etmesi, bir sistem tesis edilerek mucizeler beklenmesi, sistem yerine belgeye odaklı anlayışın hala sektörü etkilemesi ve buna bağlı haksız rekabet, vb. sorunların devam etmesi gıda güvenliği konusunda daha gayretli olmamız gerektiğini göstermektedir.