ORTALAMA PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜ ve DAĞILIMININ AVRUPA VE
AMERİKAN FARMAKOPELERİNE GÖRE ELEME YÖNTEMİ ile TAYİNİ


III. a) ELEK TESTİ (SIEVE TEST)
(European Pharmacopoeia-1997)

Bir tozun inceliği, analitik olmayan elekler için olan spesifikasyonlara uyan eleklere referans ile ifade edilebilir. Tozun incelik derecesinin eleme ile saptandığı durumda, ya aşağıdaki terimler şeklinde kullanılan elek numarasına/numaralarına göre veya aşağıdaki terimlerin kullanılamadığı durumda, tozun inceliği kullanılan elekten/eleklerden geçen oranı (a/a) olarak ifade edilir.

Test Örneği (Test Specimen)

Eğer belli bir madde için bir test örneği ağırlığı verilmemiş ise, örneğin yığın dansitesine bağlı olarak 25-100 g arasında bir ağırlık, 8 inch çaptaki elekler kullanılır. Verilen madde için en uygun ağırlık doğru olarak tartılmış 25, 50 ve 100 g’lık maddenin aynı süre boyunca mekanik çalkalayıcıda elenmesiyle belirlenir. (Not: Eğer 25 ve50 g’lık örnekler için sonuçlar yakın ise fakat 100 g’lık örnek için en ince elekten geçen miktarın yüzdesi daha düşük ise 100 g’lık miktar çok fazladır.)

10-25 g’ın yeterli olduğu durumlarda ASTM’ye (American Society for Testing and Materials) uyan daha küçük elekler kullanılabilir ancak bitiş noktası (endpoint) tekrar saptanmalıdır.






Ajitasyon Yöntemleri (Agitation Methods)

Bitiş Noktası Saptanması (Endpoint Determination):
Eleme testi, test eleklerinin ağırlığı %5’ten (înch’lik eleklerin kullanıldığı durumda %10) fazla değişmediği durumda sona erer. Bir elekte toplam örneğin %5’inden daha azı bulunuyorsa, o elek için bitiş noktası, o elekteki daha önceki örneğin %20’sinden daha fazla olmayan bir ağırlığa kadar artırılabilir. Eğer herhangi bir elekte, örneğin %50’sinden fazlası bulunuyorsa, bir sonraki küçük eleğin ilavesi ile test tekrarlanmalıdır.

Yöntem I (Kuru Eleme Yöntemi) (Dry Sieving Method)
Her eleğin darası 0.1 g doğrulukla alınır. En üstteki (en ince) eleğe test örneği yerleştirilir. Elek çalkalayıcı 5 dakika çalıştırılır. Daha sonra her bir elek madde kaybetmeksizin yerinden çıkartılır. Her elek tekrar tartılır ve her elekteki madde miktarı belirlenir. Toplama kabındaki madde miktarı da aynı şekilde belirlenir.