: Tek Hücre Proteini
: Pdf
: Hikmet Katırcıoğlu, Nilüfer Aksöz
Giriş
Dünyadaki "protein açlığı"nın önlenmesi için yapılması gerekenlerden biri, alışılmışın
dışında yeni bir besin kaynağı yaratmaktır. Bunun için iki seçenek vardır:
-İnsanlar tarafından sindirilemeyen bazı maddeleri sindirilebilir duruma getirip
beslenmede kullanmak.
-Bazı mikroorganizmaları bol olarak üretip doğrudan doğruya bu "biomass"ı besin
maddesi olarak kullanmak.

Mikroorganizma hücrelerinin önemli oranda protein, aminoasit, karbonhidrat, vitamin
vb. içermeleri nedeniyle, bunların insan ve hayvan yemi olarak kullanılması
düşünülmüştür. İlk mikroorganizmanın keşfinden bu yana insanlar tek hücreli canlıları
ekmek, şarap, ilaç yapımı vb. nedenlerle kullanılmışsa da bilinçli olarak bunun besin
ve yem olarak kullanılması ve bu amaçla mikroorganizmaların üretimi yakın
zamanlarda olmuştur. Besin amaçlı olarak mikroorganizmalardan elde edilen
proteinlere önceleri "Mikrop Proteini" daha sonra bu ismin beğenilmemesi üzerine de

"Tek Hücre Proteini" (Single Cell Protein) ismi verilmiştir.
Tüm yayınlarda bu isim kullanılmakla beraber, bunun yanında "Mikrobiyal Besin",
"Yem Mayası", "Maya Proteini" gibi özel anlamda isimler ve ticarette ise "Toprina",
"Nar Protein" vb. patent isimler kullanılmaktadır (1, 2). Mikrobiyal biomassdan üretilen
bu kütlelerin kullanımı I.Dünya Savaşı yıllarına rastlamaktadır. Alman Max Delbruck
ve Berlin'de Institut für Garungsgewerbe'deki arkadaşları 1910'da bira mayasının
hayvan yemi olarak değerli olduğunu göstermişlerdir. Ayrıca buna "Fodder Yeast"
(hayvan yemi mayası) ismini vermişlerdir (3).