YAGLI EZMEDEN YAGIN EKSTRAKSIYONU
A-Mekanik Ekstraksiyon
a)Batch (Kesikli) Presleme Ekstraksiyonu
1 ) Acik Presler
2 ) Kapali Presler
b) Surekli Presleme Ekstraksiyonu
c)Dusuk Basincli Presleme
d) Santrifuj Ile Yagin Eldesi
B- Solvent Ekstraksiyonu

Mekanik Ekstraksiyon
ü Olculu tank
ü Inceltici degirmen
ü Tavlayici (buhar ve su girisi)
Posa donusu
ü Screw pres

Eleme tanki
Filtrelenmis yag tanki
Filtre press
Filtrelenmis yag tanki
Depolanacak press yag

a-Batch Presler
a) Yagli materyalin bir pres kumasina sarilmasini gerektiren acik tip presler

b) Kafesler icerisine materyalin yerlestirilmesi ve pres bezinden yagin sizmasini saglayan kapali tip presler
Yagli Tohumlardan Yag Eldesinde
ü Basinc(baslangicta daha yavas)
ü Presleme suresi
ü Presleme sicakligi (pamuk tohumunda 96cde gerceklestirilmelidir)
ü Yag vizkositesi

Surekli Presleme
ü Screw presler soya, pamuk tohumu, keten tohumu, yer fistiginda, kopra, palm cekirdegi
Yaygin olarak kullanilir
ü Preslenen tohumun kuspesinde %3-4 civarinda yag kalir (hidrolikte %5-8, normal surekli preste, %5-8)
ü Genellikle once yatay ve sonra dikey presleme saglanir(andeson expeller presi)


Dusuk Basincli Presleme
ü Solvent ekstraksiyonundan once uygulanmaktadir. Boylece buyuk hacimde solvent kullanimi engellenmis olmaktadir
ü Yagin buyuk bolumu on presle alinir
ü Anderson onpres ve vidali presler bu amacla kullanilir
ü Bu sistemde baslangic ekipman masrafi yuksektir

Santrifuj Ile Yag Eldesi
ü Palm meyvesinde standart bir metotdur
ü Hayvansal yaglar renderinglerde santrifujleme ile ayrilir

Solvent Ekstraksiyonu
ü Yag kekinde %2-3 yag kalabilmektedir
ü Fazla yag iceren tohumlarda on presle birlikte kullanilmalidir
ü Cok az isil isleme gerksinim duyuldugu icin yag kalitesi yuksektir
ü Ekstraksiyon tesisi pahalidir
ü Solventlerin cogu yanici oldugu icin atesleme ve patlama tehlikesi vardir
ü Ekstraksiyon sonrasi dusuk yag iceren kaba un tozlanma egiliminde oldugundan isci sagligi icin tehlikelidir
ü Pamuk tohumunun ham ezmeleri isi muamelesi gormeden dogrudan ekstraksiyon soz konusu oldugundan kuspe toksik madde icermekte ve hayvan beslenmesinde kullanilamamaktadir.

Yag Ekstraksiyonunda Kullanilan Cozgenlerin Ozellikleri
ü Patlama ve yanma tehlikesi olmayacak
ü Kimyasal olarak saf olacak, kaynama noktasi yuksek ve donma noktasi 0’in altinda olacak
ü Ozgul agirligi dusuk olacak
ü Yaga spesifik olcak ve yagi kolayca cozecek
ü Kolayca buharlasacak
ü Kuspede koku birakmayacak
ü Ekipmana zararli tesiri olmayacak
ü Suda cozunmeyecek ve sudan kolayca ayrilacak


Yaygin Kullanilan Solventler
ü Hekzan(kayna. Nok. 63.3-68.9) tip yagli tohumlarin ekstraksiyonunda en fazla tercih edilen
ü Heptan (90-98.9c) modern fabrikalarda daha fazla kullanilir
ü Pentan (31-36 c) isiya karsi kararsiz urunlerde (ilac ve kozmetik sanayii)

Ekstraktor Tipleri

A-Kesikli Ekstraktorler

B- Surekli Ekstraktorler

Solventin Geri Kazanimi
ü Misella suzulerek kati parcaciklarindan ayrilir
ü Cesitli imbiklerden gecirilerek yag %50’ye cikarilir
ü Vakumlu evaporatorlerde %90-95 yag icerene kadar konsantre edilir
ü Dusuk derecelerde kaynatmadan dolayi yagda hekzan kalmaz
ü Ekstraktorden ayrilan ezmede %25-40 solvent kalir
ü Pisirici ve kavurucu sistemlerle solvent kuspeden ayrilir kuspenin renginin acik kahverengi olmasi arzulanir